Checklist testament – uitgebreide gids

1. Wie worden jouw erfgenamen?

Heb je geen testament, dan bepaalt de wet wie erft. Wil je afwijken van die wettelijke lijn – bijvoorbeeld omdat je samenwoont zonder te trouwen of bepaalde vrienden wilt bedenken – dan is een testament onmisbaar. Je kunt:

• Erfgenamen aanwijzen: personen of goede doelen die een percentage van de nalatenschap ontvangen.

• Legaten opnemen: een vast bedrag of een specifiek goed (bijvoorbeeld een kunstwerk) toekennen aan iemand, vóórdat de rest onder de erfgenamen wordt verdeeld.

2. Wie erft niet?

Onterven doe je om een formeel signaal af te geven of om ongewenste vermogensverschuiving te voorkomen. Belangrijk: kinderen houden altijd recht op hun legitieme portie (de helft van hun wettelijk erfdeel), maar moeten dit zelf opeisen.

• Expliete onterving – noem de persoon bij naam zodat er geen misverstand ontstaat.
• Uitsluitingsclausule – verhindert dat de erfenis in een gemeenschap van goederen of in handen van een ex-partner terechtkomt.
• Andere erfgenamen aanwijzen – werkt voor familieleden zonder wettelijk aanspraak, zoals vrienden of stiefkinderen.

3. Executeur(s) aanwijzen

De executeur wikkelt de erfenis praktisch én fiscaal af. Bij het takenpakket moet je denken aan: uitvaart regelen, schulden betalen, aangifte erfbelasting, verkoop woning coördineren, legaten uitkeren, finale rekening en verdeling opstellen. In onze akte kun je kiezen voor:

Daarnaast kun je in elke variant een reserve-executeur benoemen voor het geval de eerste keuze uitvalt.

4. Privéclausule

Met de privéclausule (ook: uitsluitingsclausule) blijft alles wat een erfgenaam ontvangt strikt privévermogen. Zelfs als jouw kind:

• In algehele gemeenschap van goederen trouwt;
• Later gaat scheiden;
• Schulden maakt die verrekend worden bij het einde van een relatie.

Zo komt jouw nalatenschap niet onbedoeld bij ex-schoonkinderen of schuldeisers terecht

5. Fiscaal vriendelijk erven

De wet hanteert progressieve erfbelastingtarieven: als je meer ontvangt betaal je een hoger percentage. Slimme clausules verlagen de uiteindelijke aanslag:

1. Opvullegaat – flexibele verdeling tussen partner en kinderen; eerst berekenen, dan toedelen.
2. Tweetrapsmaking – vermogen gaat eerst naar partner, daarna (na diens overlijden) door naar kinderen – voordeel: twee keer lage tarieven en dubbele vrijstellingen.
3. Periodieke schenking in testamentvorm – geschikt voor goede doelen, zodat zij belastingvrij ontvangen.

6. Voorkom hoge zorgbijdrage (WLZ-clausule)

Als je partner later in een verzorgings- of verpleeghuis terechtkomt, rekent de overheid een eigen bijdrage. Hoe hoger het vermogen van die partner, hoe hoger die maandelijkse rekening kan oplopen (tot ongeveer € 3.000).

Met de WLZ-clausule bepaal je dat de kinderen – als het nodig is – hun erfdeel alvast mogen opeisen zodra je partner in zo’n zorginstelling wordt opgenomen. Daardoor daalt het vermogen van je partner en dus ook de eigen bijdrage. Het geld van de kinderen blijft natuurlijk wél bedoeld voor hun erfdeel; het wordt alleen eerder ‘uitgesplitst’ om onnodig hoge zorgkosten te voorkomen.

7. Minderjarige kinderen: voogdij & bewind

• Voogdij – wijs één of twee personen aan die de dagelijkse zorg overnemen als beide ouders overlijden.
• Bewind – stel een leeftijd (bijv. 23, 25 of 30) vast waarop het kind vrij over zijn/haar erfdeel beschikt. Tot die datum beheert een bewindvoerder het vermogen en kan alleen op verzoek van het kind (of met rechterlijke toestemming) geld worden vrijgegeven voor studie, huisvesting e.d.

Ook voor volwassen kinderen die financieel kwetsbaar zijn (schulden, verslaving of beperking) kun je een permanent of tijdelijk bewind instellen.

8. Kleinkinderen als begunstigden

Kleinkinderen hebben een eigen vrijstelling van ruim € 25.000 (per grootouder, jaarlijks geïndexeerd). Mogelijkheden:

• Kleinkindlegaat – vast bedrag uitkeren vóór de verdeling van de erfenis.
• Mede-erfgenaam – percentage nalatenschap; let op het evenwicht met kinderen.
• Bewind of leeftijdsgrens voor jonge kleinkinderen.

9. Rampenclausule

Deze bepaling voorkomt dat vermogen twee keer snel achter elkaar wordt belast wanneer (bijna) al jouw erfgenamen tegelijk overlijden, bijvoorbeeld bij een ongeluk of ramp. Je bepaalt wie erfenis A ontvangt als zowel jij als jouw partner en/of kinderen binnen een korte periode (meestal 30 dagen) overlijden. Dat kan een neef/nicht, stichting of andere familietak zijn.

10. Overige punten om af te vinken

Volgende stap

Checklist testament volledig doorgenomen? Gebruik dan gratis onze online ­testamenttool. Je wordt automatisch langs álle relevante opties geleid (inclusief executeur-keuze, privé- en rampenclausule) en ziet direct hoe jouw keuzes uitpakken. Wil je het testament rechtsgeldig maken? Na afronding controleren wij het document, vervolgens kun je het – zoals de wet vereist – ondertekenen bij de notaris. Zo combineer je gemak met zekerheid. En dat voor een scherpe vaste prijs, onafhankelijk van welke opties je kiest. 

Veelgestelde vragen