Testament opstellen – Alles wat je moeten weten!
Laatst bijgewerkt: 27-02-2026
Introductie en samenvatting
Een testament opstellen klinkt ingewikkeld, maar als je weet welke keuzes je moet maken, valt het proces mee. In dit artikel lees je wat een testament is, wanneer het verstandig is, welke onderdelen je kunt regelen (zoals voogdij, executeur en legaten) en hoe het traject bij de notaris meestal verloopt.
Snel overzicht: Testament opstellen
Een testament is een notariële akte waarmee je vastlegt wie erft en hoe je nalatenschap wordt afgewikkeld, als je wilt afwijken van de wettelijke regels.
- Geldigheid: Een testament is pas rechtsgeldig na ondertekening bij de notaris; zolang je wilsbekwaam bent kun je het later wijzigen.
- Wanneer verstandig: Vooral bij samengestelde gezinnen, extra erfgenamen/uitsluitingen, of als je voogdij, bewind of een executeur wilt vastleggen.
- Wat je kunt regelen: Erfgenamen, legaten, executeur, voogdij en beschermingsclausules (bijv. beheer of privéclausule), afgestemd op je situatie.
- Codicil vs testament: Een codicil is geschikt voor persoonlijke spullen of uitvaartwensen, niet voor erfgenamen, geld of een woning.
- Proces in hoofdlijnen: Wensen inventariseren, keuzes maken, concept controleren en daarna tekenen bij de notaris; vervolgens wordt het testament geregistreerd.
Als je niets regelt, geldt het wettelijk erfrecht en kan de uitkomst afwijken van wat je voor partner, kinderen (zeker bij een samengesteld gezin) of andere naasten bedoeld had.
Wil je vooraf vastleggen wie erft, wie afwikkelt (executeur) en of er voogdij/bewind of beschermingsclausules nodig zijn, dan is de gebruikelijke oplossingsrichting een notarieel testament; zie testament regelen.
Wat is een testament?
Een testament is een notariële akte waarin je vastlegt wie je erfgenamen zijn en wat er met je nalatenschap gebeurt na je overlijden. Het gaat dan bijvoorbeeld om geld, een woning, bezittingen en eventuele schulden.
Belangrijk: een testament is pas rechtsgeldig als je het bij de notaris ondertekent. Je kunt een testament later altijd aanpassen zolang je wilsbekwaam bent.
Voor sommige persoonlijke spullen en uitvaartwensen kun je ook een codicil gebruiken. Voor het aanwijzen van erfgenamen en het regelen van geld of een woning heb je altijd een notarieel testament nodig.
Wanneer is een testament verstandig?
Veel mensen denken dat een testament alleen nodig is bij een groot vermogen. In de praktijk is het vooral verstandig als je wilt afwijken van de standaardregels of als je situatie nét wat complexer is.
- Je wilt afwijken van het wettelijk erfrecht (bijvoorbeeld een andere verdeling of extra erfgenamen)
- Je hebt een samengesteld gezin (kinderen uit een eerdere relatie)
- Je wilt iets nalaten aan kleinkinderen, vrienden of een goed doel
- Je wilt voogdij of bewind regelen voor minderjarige kinderen
- Je wilt de afwikkeling sturen door een executeur aan te wijzen
Twijfel je?
Lees dan ook: wanneer een testament nodig of verstandig is.
Wat kun je regelen in een testament?
In een testament kun je veel meer vastleggen dan alleen “wie erft wat”. Veelgebruikte onderdelen zijn:
- Erfgenamen aanwijzen (en eventueel afwijken van het wettelijk erfrecht)
- Een executeur benoemen voor de afwikkeling: executeur
- Legaten opnemen (een bedrag of specifiek bezit voor iemand): legaat aan derden
- Een legaat voor kleinkinderen: kleinkindlegaat
- Voogdij regelen voor minderjarige kinderen: voogdij
- Bewind opnemen (beheer van erfdelen tot een bepaalde leeftijd): bewind
- Beschermingsclausules, zoals de privéclausule
- Fiscale keuzes, zoals het opvullegaat
- Extra bepalingen zoals rampenclausule of opeismomenten
Welke clausules passen, hangt af van je gezinssituatie, wensen en vermogen. Het doel is meestal: duidelijkheid voor nabestaanden en minder “gedoe” bij de afwikkeling.
Testament opstellen in de praktijk: veelvoorkomende situaties
De basisstappen zijn voor iedereen hetzelfde, maar de inhoud van een testament hangt sterk af van je gezinssituatie en wat je precies wilt regelen.
Hieronder zie je drie veelvoorkomende situaties en waar je dan meestal op uitkomt.
Alleenstaand (met of zonder kinderen)
Ben je alleenstaand, dan bepaalt de wet wie erft op basis van familiebanden. Heb je kinderen, dan erven zij volgens de wettelijke regels. Heb je geen kinderen, dan kunnen ouders, broers/zussen of verdere familie in beeld komen. Met een testament kun je erfgenamen toevoegen of juist uitsluiten, een legaat opnemen (bijvoorbeeld voor een vriend of een goed doel) en een executeur aanwijzen voor de afwikkeling.
Partner en kinderen
Met partner en kinderen geldt vaak de wettelijke verdeling (partner krijgt alles, kinderen krijgen een vordering). In een testament kun je afspraken scherper maken, bijvoorbeeld over de afwikkeling, legaten en het moment waarop kinderen hun deel kunnen opeisen. Ook kun je bepalingen opnemen om je partner of kinderen beter te beschermen, bijvoorbeeld met clausules rond hertrouwen, zorgkosten of beheer van een erfenis.
Samengesteld gezin
Bij samengestelde gezinnen (kinderen uit een eerdere relatie) is de kans groter dat de wettelijke regels niet aansluiten op je wensen. Een testament is dan vaak de manier om duidelijk te regelen wie wat krijgt, hoe je partner achterblijft en hoe je voorkomt dat bepaalde delen “per ongeluk” buiten de familie vallen. Denk ook aan het vastleggen van legaten, het benoemen van een executeur en het regelen van bewind als kinderen nog minderjarig zijn.
Twijfel je welke situatie het meest op jou lijkt of welke keuzes daarbij horen?
Lees dan ook wanneer een testament verstandig is of bekijk wat een testament gemiddeld kost.
Kan ik zelf een testament opstellen?
Een rechtsgeldig testament kun je niet volledig zelf “zonder notaris” maken. Voor een testament is een notariële akte vereist en moet je bij de notaris ondertekenen.
Wel kun je bepaalde zaken zelf vastleggen in een codicil (handgeschreven, gedateerd en ondertekend), zoals wie bepaalde persoonlijke spullen krijgt of wat je uitvaartwensen zijn. Een codicil is niet geschikt om erfgenamen aan te wijzen of geld en een woning te verdelen.
Lees eventueel verder:
kan ik ook zelf een testament maken?
Stappenplan: zo werkt een testament opstellen
- Inventariseer je situatie en wensen (gezinssituatie, bezittingen, schulden, bijzondere wensen).
- Kies wat je wilt regelen (erfgenamen, executeur, voogdij/bewind, legaten, clausules).
- Laat een concept opstellen en check of het klopt met je wensen (eventueel met uitleg of controle).
- Onderteken bij de notaris: vanaf dat moment is het testament rechtsgeldig.
Daarna wordt het testament geregistreerd. Nabestaanden kunnen na overlijden opvragen of er een testament is en bij welke notaris het ligt.
De tabel hieronder laat zien welk juridisch instrument geschikt is per doel: automatisch via de wet, vastgelegd in een notarieel testament of beperkt geregeld via een codicil.
Vergelijking: wettelijk erfrecht, testament en codicil
Wat kost een testament?
De kosten hangen af van de route (rechtstreeks naar de notaris of met online voorbereiding) en de complexiteit van je situatie. Sommige notarissen werken met uurtarieven, anderen met vaste prijzen.
Wil je de routes en bandbreedtes vergelijken?
Lees:kosten testament opstellen.
Checklist: goed voorbereid naar de notaris
- Wie wil je als erfgenamen? (en wie juist niet?)
- Wil je legaten opnemen (bedrag of specifiek bezit)?
- Wie moet de afwikkeling regelen (executeur)?
- Zijn er minderjarige kinderen (voogdij/bewind)?
- Zijn er bijzonderheden (samengesteld gezin, onderneming, zorgsituatie)?
- Overzicht van bezittingen en schulden (globaal is vaak al genoeg als startpunt).
Testament regelen?
Wil je zien hoe het traject werkt en welke opties je kunt kiezen?
Bekijk de pagina over testament regelen.
Veel gestelde vragen
- Kan ik een testament opstellen zonder notaris?
Nee, een rechtsgeldig testament vereist een notariële akte en moet bij de notaris worden ondertekend. Je kunt wel zelf voorbereiden welke keuzes je wilt maken, maar de formele vastlegging gebeurt via de notaris. Voor persoonlijke spullen of uitvaartwensen kan soms een codicil volstaan, maar daarmee kun je geen erfgenamen aanwijzen of een woning verdelen.
- Geldt het wettelijk erfrecht ook als ik samenwoon en kinderen heb?
Als je niets regelt, bepaalt het wettelijk erfrecht wie erfgenaam is en hoe de verdeling uitpakt. Bij samenwonen zonder huwelijk/geregistreerd partnerschap kan dat anders uitpakken dan mensen verwachten, zeker als er kinderen zijn of een samengesteld gezin. Met een testament kun je hiervan afwijken en concreet vastleggen wat je bedoeling is.
- Wat gebeurt er als ik niets regel en ik heb een samengesteld gezin?
Zonder testament volgen de erfgenamen en de verdeling de wettelijke regels, die niet altijd aansluiten bij wensen in samengestelde gezinnen. Dat kan leiden tot uitkomsten die als onbedoeld worden ervaren, bijvoorbeeld over wat de partner krijgt en wanneer kinderen hun deel kunnen opeisen. Een testament wordt dan vaak gebruikt om de verdeling en bescherming duidelijk vast te leggen.
- Wat is het verschil tussen een legaat en iemand als erfgenaam aanwijzen?
Een erfgenaam krijgt (een deel van) de nalatenschap als geheel, inclusief rechten en plichten, terwijl een legaat meestal gaat om een specifiek bedrag of een concreet bezit dat aan iemand wordt toegekend. In de praktijk gebruik je een legaat vaak om iets gerichter toe te wijzen (bijvoorbeeld aan een vriend of goed doel), zonder die persoon erfgenaam te maken.
- Wanneer is een codicil niet voldoende?
Een codicil is doorgaans beperkt tot persoonlijke spullen en uitvaartwensen en moet aan vormvereisten voldoen (handgeschreven, gedateerd en ondertekend). Voor het aanwijzen van erfgenamen, het regelen van geld of een woning en voor bepalingen zoals een executeur, voogdij of bewind is een notarieel testament nodig. Als je zulke punten wilt vastleggen, is een codicil dus niet genoeg.
