Verklaring van erfrecht of executele: het verschil

Een verklaring van erfrecht bewijst wie alle erfgenamen zijn en wie de erfenis mag afwikkelen. Een verklaring van executele is een verkorte versie die alleen vastlegt wie de executeur is en welke bevoegdheden die heeft. Beide zijn notariële aktes op grond van artikel 4:188 BW, maar voor de verklaring van executele hoeft de notaris minder onderzoek te doen, waardoor die vaak sneller en goedkoper is. Een belangrijk verschil: een verklaring van executele kan alleen als er een testament is met een benoemde executeur, terwijl een verklaring van erfrecht altijd mogelijk is, ook zonder testament. Voor het beheren van de nalatenschap door de executeur volstaat vaak de verklaring van executele. Voor de verkoop van een woning of de verdeling van de erfenis vraagt men meestal de volledige verklaring van erfrecht. Twijfel je? Een notaris bepaalt welk document bij jouw situatie past.

Een verklaring van executele heb je nodig als je in een testament tot executeur bent benoemd en je de nalatenschap wilt beheren. Banken en instanties vragen het document als bewijs dat je daartoe bevoegd bent, bijvoorbeeld om een rekening te deblokkeren of lopende zaken te regelen. Wettelijk "verplicht" is het niet in alle gevallen, maar in de praktijk kom je er als executeur vaak niet omheen, omdat instanties zonder dit bewijs niet meewerken. Voorwaarde is wel dat er een testament is waarin een executeur is benoemd; zonder zo'n benoeming kan er geen verklaring van executele worden opgesteld. Of het in jouw situatie nodig is, bepaalt vooral de bank of instantie waar je mee te maken hebt. Bel daarom eerst en vraag welk document zij precies verlangen. Voor de verkoop van een woning is meestal de volledige verklaring van erfrecht nodig.

Een verklaring van executele vraag je aan bij een notaris; alleen een notaris mag deze akte opstellen en afgeven. Je bent vrij in je keuze en niet gebonden aan de notaris die ooit het testament maakte. De notaris controleert het testament, stelt vast dat jij als executeur bent benoemd en legt je bevoegdheden vast. Omdat er geen uitgebreid onderzoek naar alle erfgenamen nodig is, kan de akte vaak sneller worden afgegeven dan een volledige verklaring van erfrecht. Je levert hiervoor onder andere de akte van overlijden en het testament aan. Veel notarissen en online notarisdiensten bieden de verklaring van executele tegen een vaste prijs aan, vaak rond de €329. Weet je niet zeker of een verklaring van executele voldoende is voor jouw situatie, vraag dan eerst bij de bank na of overleg met de notaris welk document het beste past.

Een verklaring van executele kost online doorgaans rond de €329; bij een traditioneel notariskantoor kan het tarief hoger en wisselender zijn. De verklaring van executele is meestal goedkoper dan een volledige verklaring van erfrecht, omdat de notaris minder onderzoek hoeft te doen: hij legt alleen vast wie de executeur is en welke bevoegdheden die heeft, in plaats van alle erfgenamen vast te stellen. Notarissen bepalen in Nederland zelf hun tarieven, dus het loont om te vergelijken en te vragen of het een vaste prijs is. Ter vergelijking: een verklaring van erfrecht regel je online met een vaste prijs vanaf €395, terwijl een traditioneel kantoor al snel €600 tot €1.250 rekent. Welk document je nodig hebt, en dus wat je betaalt, hangt af van je situatie en van wat de bank of instantie vraagt.

Nee, een verklaring van executele kan niet zonder testament. De executeur wordt namelijk juist in een testament (of in een vóór 2003 opgemaakt codicil) benoemd. Is er geen testament, dan is er ook geen executeur, en kan er dus geen verklaring van executele worden opgesteld. In dat geval geldt de wettelijke verdeling en heb je een verklaring van erfrecht nodig om de nalatenschap af te wikkelen; die stelt vast wie volgens de wet de erfgenamen zijn en wie bevoegd is. Een verklaring van erfrecht is altijd mogelijk, met of zonder testament. Weet je niet of er een testament is? De notaris controleert dat in het Centraal Testamentenregister. Op basis daarvan bepaalt de notaris welk document in jouw situatie passend is: een verklaring van executele wanneer er een executeur is benoemd, of anders een verklaring van erfrecht.