Verklaring van erfrecht: wat is het en wanneer heb je het nodig?

Een verklaring van erfrecht (ook wel akte van erfrecht of bewijs van erfrecht genoemd) is het notariële document waarmee je na een overlijden aantoont wie de erfgenamen zijn. Zonder die akte houdt de bank de rekening vaak geblokkeerd, kun je de woning niet verkopen en keert een verzekeraar niet uit.

Toch heb je hem lang niet altijd nodig — en een verklaring aanvragen die je niet nodig had, kost onnodig geld. Banken en instanties hanteren bovendien elk hun eigen regels. Op deze pagina lees je wat een verklaring van erfrecht precies is, in welke situaties het wél moet, wanneer het níét hoeft en wat jouw bank waarschijnlijk vraagt. Doe eerst de check hieronder voor jouw situatie.

Wat is een verklaring van erfrecht precies?

Een verklaring van erfrecht is een officiële notariële akte waarin staat wie de erfgenamen van een overledene zijn en wie de nalatenschap mag afwikkelen. De notaris stelt de verklaring op na onderzoek in het Centraal Testamentenregister — om te controleren of er een testament is — en na het vaststellen van de familiebanden en de manier waarop de erfgenamen de erfenis aanvaarden. Voor banken en andere instanties is dit hét bewijs dat ze met de juiste personen zaken doen.

In de akte staat doorgaans:

• Wie er is overleden — en of de overledene getrouwd was of een geregistreerd partnerschap had.
• Of er een testament is — en wat daarin over de verdeling is bepaald.
• Wie de erfgenamen zijn — en hoe zij de erfenis hebben aanvaard (zuiver of beneficiair).
• Wie bevoegd is — wie de nalatenschap mag beheren, betalingen mag doen en eventueel als executeur optreedt.

"Een verklaring van erfrecht die online wordt geregeld, is exact dezelfde notariële akte als bij een kantoor om de hoek. Het verschil zit niet in de geldigheid, maar in het gemak, de snelheid en de prijs."

Notaris mr. Bart Lever Partner van Thuisnotaris

Verschil tussen een testament en een verklaring van erfrecht

Een testament en een verklaring van erfrecht zijn niet hetzelfde. Een testament maak je zelf tijdens je leven: daarin leg je vast wie je erfgenamen zijn en wie je eventueel als executeur aanwijst. Een verklaring van erfrecht maakt de notaris pás ná het overlijden. Zelfs als er een testament is, vragen instanties vaak toch om de verklaring: het testament laat namelijk niet automatisch zien of het de laatste versie is, of alle erfgenamen bekend zijn en hoe zij de erfenis hebben aanvaard. Die controle doet de notaris juist in de verklaring van erfrecht.

Wanneer heb je een verklaring van erfrecht nodig?

Je hebt een verklaring van erfrecht nodig zodra een instantie zekerheid wil over wie er mag beslissen over de nalatenschap. In de praktijk gaat het bijna altijd om vier situaties: de bank wil een geblokkeerde rekening deblokkeren, er moet een koopwoning op naam of verkocht worden, een verzekeraar of pensioenfonds moet uitkeren, of er zijn meerdere erfgenamen die samen moeten handelen. In al die gevallen is een overlijdensakte alleen niet genoeg — die bewijst dat iemand is overleden, niet wie mag erven.

De onderstaande tabel laat in één oogopslag zien wanneer het wél en niet nodig is:

In welke situaties is een verklaring van erfrecht verplicht?

Een verklaring van erfrecht is in vier situaties vrijwel altijd verplicht. Ten eerste bij het deblokkeren van een bankrekening met een hoger saldo. Ten tweede bij de verkoop van een woning: de notaris schrijft de verklaring in bij het Kadaster, zodat het huis op naam van de erfgenamen komt. Ten derde bij uitkeringen van verzekeraars of pensioenfondsen, die niet betalen aan iemand die niet aantoonbaar erfgenaam is. En ten vierde als er meerdere erfgenamen zijn of onduidelijkheid over het testament — dan legt de notaris vast wie mag handelen.

Wanneer heb je géén verklaring van erfrecht nodig?

Je hebt geen verklaring van erfrecht nodig als de nalatenschap klein en overzichtelijk is en er geen instantie om het document vraagt. Het duidelijkste voorbeeld is een en/of-rekening met je gehuwde of geregistreerde partner: die loopt na het overlijden gewoon door voor de langstlevende. Ook bij een klein banksaldo, waarbij de partner de enige erfgenaam is, werken veel banken met een eenvoudige interne procedure (soms een "kleine boedelverklaring" genoemd) in plaats van een volledige verklaring van erfrecht. Let op: dit is geen recht. Vraagt de bank of verzekeraar er tóch om, dan moet je de verklaring alsnog laten opstellen.

Verklaring van erfrecht en de bank: wat vraagt jouw bank?

Of je bank een verklaring van erfrecht vraagt, hangt vooral af van het saldo en de tenaamstelling van de rekening. Bij de meeste grootbanken ligt de grens rond de € 100.000: onder dat bedrag volstaat vaak een overlijdensakte plus een intern formulier, daarboven willen ze de notariële verklaring zien. Die grens is geen wet — elke bank bepaalt zijn eigen beleid — dus bel altijd eerst je bank voordat je iets aanvraagt. Zo voorkom je dat je onnodig kosten maakt.

Heb je een verklaring van erfrecht nodig bij een en/of-rekening?

Bij een en/of-rekening met een gehuwde of geregistreerde partner heb je meestal géén verklaring van erfrecht nodig. De rekening staat immers ook op naam van de langstlevende en loopt door; de bank blokkeert alleen de bankpas en online toegang van de overledene. Anders wordt het bij samenwoners zonder samenlevingscontract of testament: dan kan de bank het saldo (deels) bevriezen, omdat het geld juridisch toebehoort aan degene die het heeft ingelegd. In dat geval — en bij een rekening die alleen op naam van de overledene stond — vraagt de bank vrijwel altijd een verklaring van erfrecht.

Vanaf welk bedrag vraagt de bank een verklaring van erfrecht?

De meeste banken vragen een verklaring van erfrecht vanaf ongeveer € 100.000 aan totaalsaldo, maar de exacte grens verschilt per bank en per jaar. Sommige banken hanteren een lagere drempel of kijken naar de samenstelling van de erfgenamen in plaats van alleen het bedrag. Staat er minder op de rekening en is de situatie eenvoudig, dan kun je vaak volstaan met een overlijdensakte en een verklaring van de erfgenamen. Twijfel je of jouw specifieke situatie eronder valt? De check bovenaan deze pagina geeft je binnen een minuut een indicatie.

Wil je precies weten wat jouw bank hanteert? Bekijk de regels en bedragen per bank (ING, ABN AMRO, Rabobank en meer).

Hoe vraag je een verklaring van erfrecht aan?

Een verklaring van erfrecht vraag je aan bij een notaris — dat kan volledig online. Bij Thuisnotaris regel je het in vijf stappen, grotendeels vanuit huis:

1. Gegevens verzamelen — over de overledene en de erfgenamen (denk aan de overlijdensakte en identiteitsgegevens).
2. Online vragenlijst invullen — je start de aanvraag online in je eigen tempo.
3. Persoonlijke controle — een specialist checkt je gegevens en belt je om de details door te nemen.
4. Notaris stelt de verklaring op — klopt alles, dan tekent de notaris. Je ontvangt de verklaring in viervoud (of meer).
5. Gebruiken — je stuurt een afschrift naar de bank, verzekeraar of andere instantie.

De kosten hangen af van de complexiteit van de nalatenschap: meer erfgenamen of een onduidelijk testament vragen meer onderzoek. Bij Thuisnotaris betaal je een vaste, scherpe prijs vanaf € 395 — bekijk de volledige kosten van een verklaring van erfrecht. Bij een eenvoudige situatie is de verklaring vaak binnen enkele weken klaar.

Voorbeeld: een geblokkeerde bankrekening

Stel, Jan overlijdt en laat een bankrekening met € 10.000 na. Zijn twee kinderen willen daarmee de uitvaartkosten betalen. De bank blokkeert de rekening en laat weten dat een overlijdensakte niet volstaat — ze willen een verklaring van erfrecht zien, zodat ze zeker weten dat deze twee kinderen de wettige erfgenamen zijn. Nadat de kinderen online de vragenlijst hebben ingevuld en telefonisch alles met de jurist hebben doorgenomen, stelt de notaris binnen twee weken de verklaring op. De bank accepteert de verklaring en de kinderen kunnen de uitvaart betalen. Precies om dit soort momenten te voorkomen, is het slim om vooraf te checken wat je bank vraagt.

Veelgestelde vragen over de verklaring van erfrecht

Conclusie

Of je een verklaring van erfrecht nodig hebt, hangt af van wat je moet regelen en wat de betrokken instantie eist. Bij een hoger banksaldo, een koopwoning of meerdere erfgenamen kom je er vrijwel niet omheen; bij een en/of-rekening met je partner of een klein, overzichtelijk saldo vaak wél. De gouden regel: bel eerst je bank of verzekeraar voordat je iets aanvraagt, zodat je geen onnodige kosten maakt. Weet je dat je de verklaring nodig hebt? Dan regel je hem bij Thuisnotaris volledig online, met persoonlijke controle en een vaste prijs vanaf € 395 — en betaal je pas na het gesprek.