Renteclausule
Laatst bijgewerkt: 12-10-2026
Met een renteclausule groeit het erfdeel van je kinderen aan zolang je partner leeft. Dat scheelt bij het tweede overlijden flink aan erfbelasting.
Het belangrijkste in het kort
- Je kinderen krijgen na het eerste overlijden een vordering op je partner. Met een renteclausule groeit die vordering elk jaar aan, tot maximaal zes procent samengesteld.
- Bij het tweede overlijden telt die aangegroeide vordering als schuld. Daardoor blijft er minder belast vermogen over, en over de rente zelf betalen je kinderen geen erfbelasting.
- Bij het eerste overlijden betalen ze juist iets méér, want een vordering mét rente wordt niet lager gewaardeerd. In ons rekenvoorbeeld houden ze per saldo € 7.062 per kind over.
- Je partner kiest het percentage pas na jouw overlijden. Je legt alleen de mogelijkheid vast als je online je testament opstelt, vanaf € 445.
Renteclausule: uitleg in 3 minuten
In deze video laten we met een rekenvoorbeeld zien wat een renteclausule bij beide overlijdens doet. Liever lezen? Hieronder staat hetzelfde voorbeeld uitgeschreven, met de bedragen van 2026.
Renteclausule testament: rekenvoorbeeld erfbelasting 2026 · 3:07
Wat is een renteclausule?
Een renteclausule is een bepaling in je testament waarmee de vordering van je kinderen rente opbouwt zolang je partner leeft. Die rente wordt niet uitbetaald: hij wordt bij de vordering opgeteld, en je kinderen krijgen het totaal pas als ook je partner is overleden. Je legt die bevoegdheid vast als je online je testament opstelt; het percentage zelf blijft open tot na jouw overlijden.
Om te zien waarom dat helpt, moet je weten wat er zonder testament gebeurt. Door de wettelijke verdeling krijgt je partner alle goederen in handen en krijgen je kinderen alleen een geldvordering, die pas opeisbaar is bij het tweede overlijden. Ze lenen hun erfdeel dus feitelijk uit aan de langstlevende. Zonder renteclausule blijft dat bedrag al die jaren exact gelijk.
Renteclausule of renteteller — is dat hetzelfde?
Ja. "Renteteller" is spreektaal voor dezelfde bepaling, en je komt ook rentevergoeding of rentebeding tegen. In notariële akten heet het meestal een renteclausule of een rentebepaling. Het gaat in alle gevallen om hetzelfde: het recht van je partner om een rente vast te stellen over de vorderingen van de kinderen.
Hoe werkt een renteclausule?
Het effect zit niet bij het eerste overlijden maar bij het tweede. Daar werkt het in drie stappen.
- De vordering groeit. Elk jaar komt er rente bij, en het jaar daarop rente over dat hogere bedrag. Dat heet samengestelde rente. Bij zes procent verdubbelt een bedrag in ongeveer twaalf jaar.
- Bij het tweede overlijden is die vordering een schuld. Je partner laat niet alleen bezittingen na, maar ook de schuld aan de kinderen. Die schuld gaat eerst van de nalatenschap af; pas over wat overblijft wordt erfbelasting geheven.
- Over de rente zelf betalen je kinderen niets. Zij hebben bij het eerste overlijden al erfbelasting betaald over hun vordering. De aangroei daarna is geen nieuwe verkrijging en blijft onbelast, zolang de rente niet boven zes procent samengesteld uitkomt.
Het geld verandert dus niet van plaats — je kinderen krijgen hetzelfde vermogen — maar een groter deel ervan verschuift van "belaste erfenis van de langstlevende" naar "onbelaste rente op een vordering".
Wat kost een renteclausule bij het eerste overlijden?
Hier zit het stuk dat op de meeste websites ontbreekt, en zonder dat stuk lijkt een renteclausule gratis geld.
Rente of korting — je krijgt er één, niet allebei
Wordt er géén rente afgesproken, dan telt de vordering van je kinderen voor de erfbelasting lager mee dan het bedrag dat erop staat. Dat is de compensatie van de Belastingdienst voor het feit dat ze jarenlang moeten wachten, en hoe jonger je partner is, hoe groter die korting.
Spreek je wél zes procent rente af, dan vervalt die korting helemaal en telt de vordering voor het volle bedrag. Je kinderen betalen bij het eerste overlijden dus méér. Dat is geen fout in de regeling: het is de prijs die je nu betaalt voor een veel lagere aanslag later.
De korting is wettelijk vastgelegd: de vordering wordt verlaagd met zes procent maal een factor die afhangt van de leeftijd van je langstlevende partner. Die factoren staan in de tabel die de Belastingdienst hanteert.
| Leeftijd langstlevende | Factor | Vordering telt mee voor |
|---|---|---|
| 60 tot 65 jaar | 10 | 40% |
| 65 tot 70 jaar | 8 | 52% |
| 70 tot 75 jaar | 7 | 58% |
| 75 tot 80 jaar | 5 | 70% |
| 80 tot 85 jaar | 4 | 76% |
| 85 tot 90 jaar | 3 | 82% |
| 90 jaar en ouder | 2 | 88% |
Kies je een percentage tussen nul en zes, dan krijg je een evenredig deel van de korting. Het is dus geen aan-uitknop maar een schuif, en je partner zet hem pas na jouw overlijden op de juiste stand.
Rekenvoorbeeld met de bedragen van 2026
Jan en Ria zijn getrouwd, hebben samen € 480.000 en twee kinderen. Jan overlijdt als Ria 70 is. De helft van het vermogen was al van Ria, dus Jan laat € 240.000 na. Ria en de twee kinderen erven ieder een derde: elk kind krijgt een vordering van € 80.000. Ria overlijdt vijftien jaar later en het vermogen is in de tussentijd gelijk gebleven.
Ria betaalt in beide gevallen niets, want haar verkrijging blijft ruim onder de partnervrijstelling van € 828.035. Voor de kinderen pakt het zo uit, per kind:
| Per kind | Zonder renteclausule | Met 6% samengesteld |
|---|---|---|
| Vordering op papier | € 80.000 | € 80.000 |
| Telt mee bij het 1e overlijden | € 46.400 | € 80.000 |
| Erfbelasting 1e overlijden | € 2.017 | € 5.377 |
| Vordering na 15 jaar | € 77.983 | € 178.838 |
| Erft daarnaast van Ria | € 160.000 | € 55.785 |
| Erfbelasting 2e overlijden | € 13.377 | € 2.955 |
| Totale erfbelasting | € 15.394 | € 8.332 |
Elk kind houdt dus € 7.062 meer over, samen € 14.124. En let op de eerste twee regels: mét renteclausule betalen de kinderen bij het eerste overlijden ruim € 3.300 méér. Dat is de prijs die ze vooruitbetalen, en die verdienen ze bij het tweede overlijden meer dan dubbel terug.
"Mensen schrikken van die eerste aanslag. Logisch, want hij is hoger dan zonder renteclausule. Maar ik probeer altijd uit te leggen dat je naar beide momenten tegelijk moet kijken. Wie alleen stuurt op 'nu zo min mogelijk betalen', kiest bijna altijd de duurste route over het geheel."
Notaris mr. Bart Lever Partner van Thuisnotaris
Wanneer levert een renteclausule weinig op?
Het voordeel hangt vrijwel volledig af van hoeveel jaar er tussen de twee overlijdens zit. Rente heeft tijd nodig; zonder tijd gebeurt er niets.
| Jaren tussen beide overlijdens | Voordeel per kind |
|---|---|
| 10 jaar | € 2.542 |
| 12 jaar | € 4.193 |
| 15 jaar | € 7.062 |
Volgen de overlijdens elkaar binnen een paar jaar op, dan heeft de rente nauwelijks kunnen aangroeien en hebben de kinderen bij het eerste overlijden voor niets extra betaald. Dan was nul procent beter geweest.
Precies daarom ligt het percentage niet vast in je testament. Jij weet vandaag niet hoe oud je partner wordt; je partner weet op het moment van kiezen veel meer — haar of zijn leeftijd, gezondheid en de omvang van het vermogen.
De renteclausule staat nooit alleen
Een renteclausule is één van de drie knoppen waarmee je partner de verdeling later afstelt. De andere twee zijn het opvullegaat en de tweetrapsclausule, en ze hangen samen.
- Rente en opvullegaat trekken aan hetzelfde touw. Haalt je partner via het opvullegaat veel naar zich toe, dan blijft er een kleinere vordering over om rente op te laten groeien. Hoe harder je aan de ene knop draait, hoe minder de andere doet.
- Rente sluit de korting uit. Kiest je partner voor zes procent, dan vervalt de lagere waardering van de vordering volledig. Die twee zijn communicerende vaten.
- De tweetrapsclausule werkt juist aanvullend. Die splitst het tweede overlijden in twee aparte verkrijgingen per kind, elk met een eigen tariefschijf. Dat helpt precies waar een renteclausule het niet kan oplossen.
Wat die drie samen doen, en waarom één onderdeel op zichzelf vaak tegenvalt, lees je in het artikel over het verschil tussen een tweetrapstestament en een opvullegaat. De belangrijkste regel: wat niet in je testament staat, kan je partner later niet alsnog inroepen. Daarom nemen wij de drie standaard samen op.
Je testament thuis voorbereiden
Je ontwerpt je testament online, in je eigen tempo, en neemt het daarna telefonisch door met een specialist van Thuisnotaris. Welke combinatie bij jouw situatie past, bespreek je in dat gesprek. Pas daarna betaal je. Ondertekenen doe je in persoon bij een onafhankelijke notaris bij jou in de buurt. Eén akte kost vanaf € 445, samen met je partner vanaf € 599.
Wanneer moet de rente worden vastgelegd?
Binnen de aangiftetermijn voor de erfbelasting, en de afspraak moet in de aangifte erfbelasting van de eerstoverledene staan. Die termijn is voor overlijdens vanaf 2026 verruimd van acht naar twintig maanden.
Dat is geen formaliteit. Wordt de renteafspraak te laat gemaakt, of staat zij niet in die aangifte, dan merkt de Belastingdienst de rente aan als schenking. De opgebouwde renteschuld mag bij het tweede overlijden dan niet van de nalatenschap worden afgetrokken, en precies dat aftrekbare bedrag is waar het hele voordeel in zit.
Goed om te weten
Zorg dat degene die de aangifte doet — een boekhouder, een andere notaris of een van de kinderen zelf — weet dat er een renteclausule in het testament staat. Dit is de meest kostbare fout die bij de afwikkeling gemaakt wordt, en hij is onomkeerbaar: je kunt er na de termijn niet op terugkomen.
Veelgestelde vragen over de renteclausule
Wat is het verschil tussen een renteclausule en een renteteller?
Hoe bereken je de rente over het kindsdeel?
Mag de rente hoger zijn dan 6 procent?
Betalen de kinderen erfbelasting over de rente?
Wie kiest het rentepercentage?
Wanneer is een renteclausule niet verstandig?
Tot slot
Een renteclausule verplaatst erfbelasting van het tweede naar het eerste overlijden, en daar wordt het geheel goedkoper van zolang je partner nog een flink aantal jaren leeft. In ons voorbeeld scheelt dat € 14.124 voor twee kinderen samen.
Maar de uitkomst hangt af van dingen die je vandaag niet weet, en de clausule werkt samen met het opvullegaat en de tweetrapsclausule. Zorg daarom dat alle drie in je testament staan en laat het percentage open. Wat er niet in staat, kan je partner later niet alsnog kiezen — en dat is de enige fout die je nu al kunt maken.
