Kindsdeel uitbetalen na verkoop huis: wat zijn jouw rechten in 2026?

Inleiding

Heb je kinderen en overlijdt één van de ouders, dan krijgen kinderen meestal geen geld direct in handen. Hun erfdeel wordt omgezet in een geldvordering op de langstlevende ouder.

Wil je bepalen of – en wanneer – het kindsdeel moet worden uitbetaald?
Dan moet dit expliciet worden vastgelegd in een testament.

Wat is het kindsdeel?

Het kindsdeel is een deel van de erfenis waarop de kinderen van de overledene recht hebben. Als er geen testament is, erven je partner (alleen wanneer gehuwd of geregistreerd partnerschap) en je kinderen allemaal een gelijk deel van de nalatenschap. Als je dus een partner hebt en één kind, erven zij allebei een 1/2 deel. In dit geval is het kindsdeel de helft van de erfenis. Heb je een partner en twee kinderen? Dan erft ieder 1/3e deel. Als je niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap hebt, erft je partner zonder testament niets.

In de wet is er voor gezorgd dat de partner goed achterblijft. De kinderen krijgen daarom nog niets in handen zolang de partner nog leeft. Het kindsdeel wordt omgezet in een geldvordering die pas opeisbaar wordt bij het overlijden van de langstlevende ouder.

Wat is de legitieme portie?

In een testament kan je afwijken van de verdeling zoals die hierboven is beschreven. Je kunt een kind ook onterven in een testament. Maar ook hier zorgt de wet voor een stukje bescherming. Een kind houdt namelijk altijd recht op de legitieme portie. Dit is de helft van wat het kind zou hebben gekregen als er geen testament zou zijn. Dus de helft van het kindsdeel.

Het kind moet de legitieme portie zelf opeisen. Als het kind dat niet doet binnen de hiervoor geldende termijn (5 jaar) gaat de erfenis naar de andere erfgenamen. De legitieme portie bestaat uit een geldbedrag. Een kind dat is onterfd kan dus geen spullen (zoals meubels of sieraden) opeisen, maar heeft enkel recht op een geldbedrag.

Is kindsdeel belastingvrij?

Het kindsdeel is een deel van de erfenis dat toekomt aan de kinderen. Maar hoe zit het met de belasting?

Het kindsdeel is belastingvrij tot een bepaald bedrag. Dit bedrag wordt de vrijstelling genoemd. Het vrijgestelde bedrag verschilt per relatie tot de overledene en wordt elk jaar opnieuw vastgesteld.

Wie betaalt de belasting?
Omdat de kinderen hun geld nog niet krijgen (ze krijgen een vordering), is de langstlevende ouder degene die de erfbelasting moet betalen. De langstlevende schiet dit als het ware voor. Dit bedrag wordt later verrekend met de erfenis.

Let op de rente
Omdat het kindsdeel vaak pas jaren later wordt uitgekeerd, kan het door inflatie minder waard worden. In een testament kan daarom een renteclausule worden opgenomen. Dit zorgt ervoor dat de vordering van de kinderen jaarlijks groeit. Dit kan ook gunstig zijn om later erfbelasting te besparen.

Tip: Door kleinkinderen in het testament op te nemen kun je extra gebruikmaken van vrijstellingen en erfbelasting besparen.

Wanneer wordt het kindsdeel opeisbaar?

Zolang de partner nog leeft is het kindsdeel niet direct opeisbaar. Pas als de langstlevende (stief)ouder is overleden of als er zich een andere situatie voordoet die in de wet (bijvoorbeeld schuldsanering of faillissement) of het testament staat omschreven wordt het kindsdeel opeisbaar. Lees hier meer over het opeisen van een kindsdeel

Kindsdeel uitbetalen na verkoop huis

Wat gebeurt er als de langstlevende ouder het huis verkoopt? Veel mensen denken dat het kindsdeel dan direct wordt uitgekeerd, maar dat is een misverstand.

De verkoop van de woning maakt het kindsdeel niet automatisch opeisbaar. De langstlevende partner mag het vrijgekomen geld namelijk gewoon gebruiken om van te leven of om een nieuwe woning te kopen. Uitbetaling kan alleen in de volgende situaties:

• Vrijwillig: De langstlevende kiest er zelf voor om (een deel van) het kindsdeel alvast uit te betalen. Dit gaat altijd in overleg.
• Verplicht: Als er een specifieke opeisingsgrond van toepassing is (zoals faillissement of hertrouwen zonder huwelijkse voorwaarden, indien dit in het testament staat).

Er is dus geen wettelijke plicht om bij verkoop direct af te rekenen met de kinderen. Als de langstlevende wél wil uitbetalen, is het belangrijk om te realiseren dat het kindsdeel een schuld is. Als er na de verkoop van het huis onvoldoende contant geld overblijft (bijvoorbeeld door een restschuld of aankoop duur nieuw huis), kan uitbetalen lastig zijn.

Het is verstandig om bij het opstellen van een testament al na te denken of je wilt dat het kindsdeel opeisbaar wordt bij verkoop van de woning. Dit is niet standaard, maar kan wel vastgelegd worden.

Belasting bij uitbetaling van het kindsdeel: wat zijn de regels?

Mensen vragen zich vaak af of het uitbetalen van een kindsdeel na de verkoop van een woning zomaar kan, of dat de Belastingdienst dit ziet als een schenking. Het antwoord hangt af van het moment van uitbetaling.

Is de uitbetaling een schenking?

Ja, in de meeste gevallen wel. Omdat het kindsdeel volgens de wet of het testament pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende ouder, wordt een eerdere uitbetaling door de Belastingdienst aangemerkt als een schenking. Dit betekent dat er mogelijk schenkbelasting betaald moet worden.

Vrijstellingen in 2026

Gelukkig kun je gebruikmaken van jaarlijkse en eenmalige vrijstellingen om de belastingdruk te beperken. In 2026 gelden de volgende bedragen:

• Jaarlijkse schenkingsvrijstelling: Je mag in 2026 als ouder € 6.713 per kind belastingvrij schenken.
• Eenmalige verhoogde vrijstelling: Voor kinderen tussen de 18 en 40 jaar geldt een eenmalige vrijstelling van € 31.813. Dit bedrag mag vrij besteed worden.

Wanneer aangifte schenkbelasting doen?

Je moet aangifte schenkbelasting doen als het bedrag van de uitbetaling hoger is dan de jaarlijkse vrijstelling van € 6.713. Ook als je gebruikmaakt van de eenmalige verhoogde vrijstelling, moet je dit via een aangifte aan de Belastingdienst laten weten (ook al betaal je dan per saldo € 0 belasting).

Kan ik het kindsdeel al schenken bij leven?

Veel ouders vragen zich af of ze het kindsdeel alvast kunnen uitbetalen of schenken terwijl ze nog leven, bijvoorbeeld nadat de woning is verkocht. Je wilt immers dat je kinderen er nu iets aan hebben, en niet pas later.

Juridisch gezien is het kindsdeel meestal pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende ouder. Wil je het toch eerder uitkeren? Dan ziet de Belastingdienst dit als een schenking.

Let op de belasting

Als het bedrag dat je uitkeert hoger is dan de jaarlijkse schenkingsvrijstelling, moeten je kinderen hierover schenkbelasting betalen (10% tot 40%). Je betaalt dan dus eigenlijk dubbel belasting over hetzelfde geld: eerst erfbelasting bij het eerste overlijden, en nu schenkbelasting bij de uitkering.

De oplossing

Wil je toch vermogen overdragen zonder direct belasting te betalen? Bekijk dan de mogelijkheden van een schenking op papier of laat een testament opstellen met een afvullegaat. Hiermee bespaart u erfbelasting en houdt u zelf de controle.

Hoelang kun je je kindsdeel opeisen?

Als erfgenaam heb je recht op een kindsdeel. Maar hoe lang kun je dat kindsdeel opeisen? Het antwoord daarop is dat je in principe 20 jaar de tijd hebt om je kindsdeel op te eisen. Dit wordt ook wel de verjaringstermijn genoemd.

De verjaringstermijn is in de regel 20 jaar, maar die termijn begint te lopen vanaf het moment dat de vordering opeisbaar wordt (meestal bij overlijden van de langstlevende), niet vanaf het eerste overlijden. Je moet het kindsdeel dus binnen 20 jaar na het overlijden van de langstlevende opeisen. Als je dit niet doet, dan vervalt je recht op het kindsdeel. Het is dus belangrijk om op tijd actie te ondernemen als je het kindsdeel wilt opeisen.

Het kan zijn dat er in het testament of de erfenisafwikkeling andere afspraken zijn gemaakt over de verjaringstermijn voor het kindsdeel. In dat geval gelden deze afspraken. Het is dus altijd verstandig om het testament goed te bestuderen of advies in te winnen bij een notaris of erfrecht specialist.

Als je het kindsdeel wilt opeisen, is het aan te raden om dit schriftelijk te doen en dit goed te documenteren. Het kan namelijk voorkomen dat de andere erfgenamen niet willen meewerken aan de uitkering van het kindsdeel. In dat geval kun je juridische stappen ondernemen en zal de documentatie van het opeisen van het kindsdeel als bewijs dienen.

Kan een ouder het kindsdeel opmaken?

In principe kan een ouder het kindsdeel opmaken, maar dit is aan bepaalde voorwaarden en beperkingen verbonden. De ouder moet namelijk de beschikking hebben over het kindsdeel en mag dit niet doen op een manier die in strijd is met de wettelijke regels.

Een ouder kan het kindsdeel bijvoorbeeld opmaken door een schenking te doen aan een ander persoon. Dit mag alleen als de schenking niet leidt tot benadeling van de rechten van de andere erfgenamen, zoals de andere kinderen. Als een ouder bijvoorbeeld een groot deel van het vermogen wegschenkt aan één kind, kan dit leiden tot benadeling van de andere kinderen en kan dit juridische consequenties hebben.

Een ouder kan het kindsdeel ook opmaken door een gift te doen die ten laste komt van het kindsdeel. Dit mag echter alleen als de gift in verhouding staat tot de omvang van het kindsdeel en als de andere erfgenamen hierdoor niet benadeeld worden.

Het is belangrijk om te weten dat als een ouder het kindsdeel opmaakt op een manier die in strijd is met de wettelijke regels, de andere erfgenamen dit kunnen aanvechten. Als zij van mening zijn dat zij benadeeld zijn door de handelingen van de ouder, kunnen zij de rechter vragen om de handelingen te vernietigen en de nalatenschap opnieuw te verdelen.

In het geval dat een ouder niet in staat is om zelfstandig beslissingen te nemen, bijvoorbeeld vanwege dementie, kan het kindsdeel niet door de ouder opgemaakt worden. In dat geval wordt er vaak een bewindvoerder aangesteld om de belangen van de ouder te behartigen en ervoor te zorgen dat het kindsdeel niet op onrechtmatige wijze wordt opgemaakt.

Testament opstellen?

Wil je graag meer informatie over het opstellen van een testament en het regelen van het kindsdeel?

Bij Thuisnotaris regel je je testament eenvoudig online tegen een vaste lage prijs. Je kunt in onze tool eenvoudig gratis zelf ontdekken hoe je testament er uit zou moeten zien. Wil je dit vervolgens rechtsgeldig maken? Dan biedt Thuisnotaris het meest uitgebreide testament tegen de scherpste prijs.

We hebben altijd een persoonlijk controle gesprek met je om de kwaliteit te waarborgen. Na afloop van het gesprek ontvang je een gespreksverslag in duidelijke en begrijpelijke taal.

Wil je liever een uitgebreid gesprek met een van onze experts? Dat kan ook. Kies dan voor een begeleidingsgesprek