Wat is je kindsdeel opeisen?

Je kindsdeel is pas opeisbaar als de langstlevende ouder overlijdt. Ben je onterfd, dan heb je vijf jaar na het overlijden om je legitieme portie te claimen.

Kort antwoord: je kunt je kindsdeel pas opeisen als de langstlevende ouder is overleden. Tot dat moment is je erfdeel een geldvordering op die ouder en kun je het geld niet opnemen. Op die hoofdregel bestaan uitzonderingen: faillissement of schuldsanering van de langstlevende, en de situaties die een erflater zelf in zijn testament heeft laten opnemen.

Wil je zelf bepalen wanneer jouw kinderen hun kindsdeel kunnen opeisen? Dat leg je vast in een testament. Bij Thuisnotaris kun je online je testament opstellen voor €445 all-in: je ontwerpt het zelf, neemt het telefonisch door met een specialist en ondertekent bij een onafhankelijke notaris bij jou in de buurt.

Opeismomenten: uitleg in 2 minuten

In deze video zie je welke opeismomenten al in de wet staan en welke je zelf in je testament zet. Liever lezen? Hieronder staat alles uitgeschreven, inclusief de zorgclausule die de eigen bijdrage van je partner kan verlagen.

Wat is het kindsdeel bij een erfenis?

Het kindsdeel is een deel van de erfenis waarop de kinderen van de overledene recht hebben. Als er geen testament is erven je partner (alleen wanneer gehuwd of geregistreerd partnerschap) en je kinderen allemaal een gelijk deel van de nalatenschap. Als je dus een partner hebt en één kind erven zij dus allebei een 1/2 deel. In dit geval is het kindsdeel de helft van de erfenis. Als je een partner hebt en twee kinderen dan erft ieder 1/3e deel. Het kindsdeel is dan een derde.

Het kindsdeel komt uit de volledige nalatenschap. Dit kunnen dus spullen, een deel van een huis of spullen zijn.

In de wet is er voor gezorgd dat de partner goed achterblijft. De kinderen krijgen daarom nog niets als de partner nog leeft. Het kindsdeel wordt omgezet in een geldvordering die opeisbaar wordt bij het overlijden van de langstlevende ouder. Het is belangrijk om te weten dat het kindsdeel pas opeisbaar is bij het overlijden van de langstlevende ouder. Je leest hieronder welke uitzonderingen er zijn.

Kan je altijd je kindsdeel opeisen?

Het kindsdeel van de erfenis is pas opeisbaar op het moment dat beide ouders of stiefouders overleden zijn. Ook wanneer de laatste (stief)ouder failliet gaat of in schuldsanering terecht komt, kan het kind het kindsdeel opeisen. Dit is geregeld in de wet.

"Kinderen denken vaak dat ze na het eerste overlijden meteen iets kunnen opeisen. Dat is bijna nooit zo, en dat is ook de bedoeling van de wet: de achterblijvende partner moet in het huis kunnen blijven wonen. Wie dat anders wil, moet het in een testament regelen. Achteraf kan het niet meer."

Notaris mr. Bart LeverPartner van Thuisnotaris

In het testament kunnen extra opeismomenten worden toegevoegd. Denk bijvoorbeeld aan:

• Opname langstlevende (stief)ouder in een zorginstelling;
• De langstlevende ouder of stiefouder bereikt een bepaalde leeftijd;
• De langstlevende trouwt zonder het maken van huwelijkse voorwaarden die uitsluiting van iedere gemeenschap inhouden;
• Een bepaalde termijn waarna het kindsdeel mag worden opgeëist, bijvoorbeeld vijftien jaar na overlijden;
• De langstlevende (stief-)ouder het vrije beheer over zijn vermogen verliest, zoals bij curatele

Kun je je kindsdeel opeisen terwijl je ouders nog leven?

Nee. Zolang beide ouders leven bestaat er nog geen erfenis en dus ook geen kindsdeel om op te eisen. Een kindsdeel ontstaat pas bij een overlijden.

Wat wel kan: een ouder besluit zelf om alvast geld over te maken. Juridisch is dat geen uitbetaling van een erfdeel maar een schenking, met eigen regels en eigen vrijstellingen. Boven de jaarlijkse vrijstelling betalen kinderen schenkbelasting. Hoe dat precies uitpakt en wat de bedragen voor dit jaar zijn, staat in ons artikel over het kindsdeel uitbetalen.

Is één ouder al overleden en leeft de langstlevende nog? Dan bestaat je kindsdeel wél, maar als vordering die je in beginsel niet kunt innen. Ook hier geldt: de langstlevende mag vrijwillig eerder uitbetalen, en de Belastingdienst ziet dat als schenking.

Wat is het minimale kindsdeel bij een erfenis?

In een testament kan je afwijken van de verdeling zoals die hierboven is beschreven. Je kunt een kind ook onterven in een testament. Maar hier zorgt de wet voor een stukje bescherming. Een kind houdt namelijk altijd recht op de legitieme portie. Dit is de helft van wat het kind zou hebben gekregen als er geen testament zou zijn. Dus de helft van het kindsdeel.

Het kind moet de legitieme portie zelf opeisen. Als het kind dat niet doet binnen de hiervoor geldende termijn gaat de erfenis naar de andere erfgenamen. De legitieme portie bestaat uit een geldbedrag. Een kind dat is onterfd kan dus geen spullen of andere bezittingen opeisen.

Hoe eis je je kindsdeel op?

Je eist je kindsdeel op door de erfgenamen of de executeur schriftelijk te laten weten dat je aanspraak maakt op je vordering. Er komt geen rechter aan te pas zolang niemand bezwaar maakt.

1. Vraag het testament op. Via het Centraal Testamentenregister zie je of er een testament is en bij welke notaris het ligt. Daarin staat of er extra opeismomenten zijn afgesproken.
2. Controleer of je vordering opeisbaar is. Is de langstlevende overleden, of doet zich een opeisingsgrond voor? Zo niet, dan kun je nog niets opeisen.
3. Bepaal de hoogte. Je kindsdeel is berekend bij het eerste overlijden. Stond er een rentebepaling in het testament, dan is je vordering sindsdien gegroeid.
4. Eis schriftelijk op. Stuur een brief of e-mail aan de erfgenamen of de executeur en bewaar een kopie. Zo kun je later aantonen wanneer je hebt opgeëist.
5. Loopt het vast? Schakel een notaris of erfrechtadvocaat in. Vanaf het moment dat je vordering opeisbaar werd heb je twintig jaar voordat die verjaart.

Is er nog geen verklaring van erfrecht aangevraagd? Banken vragen daar meestal om voordat ze geld uit de nalatenschap vrijgeven.

Veelgestelde vragen over het kindsdeel opeisen