- Kennisbank ›
- Erfenis samengesteld gezin: complete gids
Erfenis samengesteld gezin: complete gids
Laatst bijgewerkt: 15-09-2025
Bescherm je samengestelde gezin tegen erfconflicten
Laat niets aan het toeval over. Zorg alles goed geregeld is voor je partner, kinderen én stiefkinderen.
Ben je onderdeel van een samengesteld gezin — met kinderen uit eerdere relaties én een huidige partner? Dan bieden de standaard erfrechtregels vaak géén bescherming voor iedereen zoals je denkt.
Wanneer één partner overlijdt, ontstaan er regelmatig misverstanden, conflicten of onverwachte belastingaanslagen — zelfs als “alles goed geregeld lijkt”. Uit ervaring blijkt dat bij 7 op de 10 samengestelde gezinnen die we helpen, de wettelijke regels iemand onbedoeld buitensluiten.
In deze gids ontdek je hoe je stap voor stap duidelijk vastlegt wie wat erft, hoe je je partner en (stief)kinderen eerlijk behandelt én hoe je erfbelasting slim beperkt. Een goed testament – vaak eenvoudig online te regelen – voorkomt juridische stress en kan duizenden euro’s besparen.
Binnen 10 minuten weet je:
- Waarom het erfrecht bij samengestelde gezinnen anders werkt
- Waar het vaak misgaat, en hoe je dat voorkomt
- Hoe je zowel je partner als je kinderen uit vorige relaties beschermt
- Hoe je met een slim testament rust én fiscaal voordeel creëert
Bij Thuisnotaris kun je jouw testament eenvoudig online regelen, mét de mogelijkheid tot een begeleidingsgesprek voor samengestelde gezinnen. Zo combineer je gemak met deskundig advies.
Wat is een samengesteld gezin?
Verschillende gezinsvormen en hun juridische impact
Een samengesteld gezin ontstaat wanneer één of beide partners kinderen hebben uit een vorige relatie en samen een nieuw gezin vormen. Dit kan variëren van:
- Een nieuw huwelijk met kinderen uit vorige huwelijken.
- Samenwonenden met gezamenlijke én niet-gezamenlijke kinderen.
- Stiefouders die een rol spelen in de opvoeding.
De juridische positie van kinderen en partners hangt sterk af van de gezinssituatie en of er een testament aanwezig is.
Typische uitdagingen bij samengestelde gezinnen
- Ongelijkheid tussen kinderen: Biologische kinderen erven automatisch, stiefkinderen meestal niet.
- Nieuwe partner vs. kinderen: Het beschermen van de langstlevende partner kan botsen met de rechten van kinderen.
- Onzekerheid zonder testament: De wet biedt een basis, maar die sluit vaak niet aan bij de wensen van samengestelde gezinnen.
Basisprincipes van erfrecht in Nederland
Wettelijke erfgenamen en volgorde van erven
Volgens de wet erven in eerste instantie:
- De echtgenoot of geregistreerd partner.
- De kinderen (biologisch of geadopteerd).
Stiefkinderen zijn wettelijk géén erfgenamen, tenzij dit via een testament of adoptie geregeld is.
Hoe werkt de wettelijke verdeling?
In Nederland geldt vaak de wettelijke verdeling: de langstlevende partner krijgt alle bezittingen, terwijl de kinderen een vordering krijgen die pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende.
Specifieke complicaties bij erfenis samengesteld gezin
Kinderen uit eerdere relaties
Kinderen uit een eerdere relatie hebben dezelfde rechten als kinderen uit het huidige huwelijk. Dit kan leiden tot spanningen als zij moeten delen met stiefbroers en -zussen.
Stiefkinderen en erfrecht
Een stiefkind heeft geen automatisch erfrecht. Alleen via een testament of via adoptie kan een stiefkind erfgenaam worden.
Conflicten tussen nieuwe partner en biologische kinderen
Veelvoorkomende conflicten:
- Kinderen vinden dat de nieuwe partner “teveel krijgt”.
- De partner wil zekerheid, bijvoorbeeld om in de gezamenlijke woning te blijven wonen.
Stiefkinderen en erfrecht
Een belangrijk misverstand in samengestelde gezinnen is dat stiefkinderen automatisch recht zouden hebben op een deel van de erfenis. Dat is niet het geval. In Nederland erven stiefkinderen alleen wanneer dit uitdrukkelijk geregeld is:
- via een testament, waarin ze als erfgenaam worden benoemd, of
- via een adoptie, waardoor ze juridisch als eigen kinderen worden beschouwd.
Wordt er niets vastgelegd, dan erven stiefkinderen niets van hun stiefouder, ook al hebben ze misschien jarenlang een hechte band gehad. Dit kan tot schrijnende situaties leiden, zeker wanneer de biologische kinderen wél automatisch erven.
Daarom is het voor samengestelde gezinnen essentieel om bewust stil te staan bij de positie van stiefkinderen. Een testament biedt de mogelijkheid om hun rol duidelijk vast te leggen en conflicten te voorkomen.
Waarom gelijkstelling van stiefkinderen niet altijd ideaal is
Veel ouders denken dat het eerlijk is om stiefkinderen volledig gelijk te stellen aan biologische kinderen in hun testament. Soms is dat inderdaad passend, maar in andere situaties kan het tot nieuwe scheefgroei leiden.
Mogelijke valkuilen:
- Dubbel erven: Stiefkinderen erven vaak al van hun eigen biologische ouder. Als ze daarnaast ook van de stiefouder een volledig erfdeel krijgen, kan dat leiden tot een disproportioneel voordeel.
- Onevenwicht binnen het gezin: Biologische kinderen kunnen het gevoel hebben dat hun erfdeel wordt “uitgehold” door de opname van meerdere stiefkinderen.
- Fiscale consequenties: Gelijkstelling kan soms leiden tot hogere erfbelasting, zeker wanneer de verdeling niet strategisch wordt gepland.
Daarom is voorbereiding cruciaal. Niet elk samengesteld gezin is gebaat bij dezelfde aanpak. Soms is volledige gelijkstelling eerlijk en verstandig, maar in andere gevallen kan een oplossing zoals een legaat, schenking of levensverzekering beter aansluiten bij de situatie.
Bij Thuisnotaris kijken we hier heel zorgvuldig naar. In het begeleidingsgesprek voor samengestelde gezinnen (€99 extra) bespreekt onze specialist jouw wensen, de gezinssamenstelling én de fiscale gevolgen. Zo maak je keuzes die recht doen aan alle betrokkenen, zonder onverwachte nadelen.
Testament en samengestelde gezinnen
Hoe een testament problemen kan voorkomen
Een testament is het krachtigste instrument om duidelijkheid te scheppen in een samengesteld gezin. Zonder testament geldt enkel de wet, en die voorziet niet in alle specifieke wensen of behoeften van samengestelde gezinnen.
Met een testament kan men bijvoorbeeld regelen dat:
- De langstlevende partner in het huis mag blijven wonen.
- Stiefkinderen een gelijk erfdeel krijgen als biologische kinderen.
- Een deel van de erfenis apart wordt gehouden voor kinderen uit een eerdere relatie.
Een testament voorkomt dat familieleden na het overlijden in langdurige conflicten of zelfs rechtszaken verwikkeld raken.
Legitieme portie van kinderen
In zowel Nederland als België hebben kinderen recht op een legitieme portie – een minimaal erfdeel dat ze altijd kunnen opeisen, zelfs als ze onterfd zijn in het testament. Dit waarborgt de belangen van kinderen, maar kan soms botsen met de wens om de nieuwe partner beter te beschermen.
Uitsluitingsclausule en verblijvingsbeding
Uitsluitingsclausule of Priveclausule: voorkomt dat een erfdeel van een kind bij een scheiding in handen komt van de ex-partner.
Verblijvingsbeding: regelt dat de langstlevende partner bepaalde bezittingen volledig krijgt.
Beide clausules zijn bijzonder nuttig in samengestelde gezinnen.
Omdat samengestelde gezinnen extra complex zijn, biedt Thuisnotaris altijd een persoonlijk begeleidingsgesprek aan. Voor slechts €99 extra boven op ons scherpe tarief bespreekt een ervaren specialist alle wensen en valkuilen met jou. Zo weet je zeker dat jouw testament écht aansluit bij jouw gezinssituatie.
Het belang van goede communicatie in samengestelde gezinnen
Hoe conflicten te vermijden bij nalatenschap
Conflicten ontstaan vaak uit stilzwijgende verwachtingen. Als ouders niets bespreken, vullen kinderen en partners zelf in wat “eerlijk” zou zijn. Dat leidt vaak tot teleurstelling.
Praktische tips voor open gesprekken
- Plan een gezinsgesprek met alle betrokkenen.
- Gebruik een neutrale bemiddelaar of notaris.
- Leg afspraken schriftelijk vast zodat er later geen discussie mogelijk is.
- Herbekijk het testament regelmatig, vooral na grote levensveranderingen zoals hertrouwen of de geboorte van een kind.
Successieplanning en fiscaal voordeel
Schenkingen bij leven
Een slimme manier om erfbelasting te beperken en ruzies te vermijden, is door tijdens het leven al een deel van het vermogen te schenken. Ouders kunnen hierdoor zelf bepalen wie wat krijgt en zo alvast evenwicht creëren tussen kinderen en stiefkinderen. Bovendien worden schenkingen vaak gunstiger belast dan een volledige erfenis na overlijden.
Een testament als fiscaal instrument
Naast schenken is een testament onmisbaar bij een samengesteld gezin. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling, maar die sluit meestal niet aan bij de wensen van partners en kinderen. Met een goed opgesteld testament kan men niet alleen de verdeling helder vastleggen, maar ook slim inspelen op fiscale voordelen.
Zo kan een testament:
- Vrijstellingen optimaal benutten zodat erfbelasting lager uitvalt.
- Regelen dat de langstlevende partner financieel beschermd blijft zonder dat kinderen te veel erfbelasting betalen.
- Stiefkinderen als erfgenaam aanwijzen, waardoor zij ook profiteren van de gunstigere tarieven voor kinderen.
Waarom kiezen voor Thuisnotaris?
Het laten opstellen van een testament hoeft niet ingewikkeld of kostbaar te zijn. Via Thuisnotaris regel je jouw testament eenvoudig online, met begeleiding van een notaris. Dat biedt zekerheid, voorkomt misverstanden én kan zorgen voor een aanzienlijke besparing op erfbelasting.
Kortom: wie in een samengesteld gezin leeft, doet er goed aan tijdig na te denken over schenken én een testament via Thuisnotaris. Zo creëer je duidelijkheid voor je naasten én houd je grip op de kosten van erfbelasting.
Veelgemaakte fouten en hoe deze te vermijden
Geen testament opstellen
De grootste fout is ervan uitgaan dat “de wet alles regelt”. In samengestelde gezinnen leidt dit vaak tot onrechtvaardige situaties.
Onwetendheid over rechten van stiefkinderen
Veel mensen denken dat stiefkinderen automatisch erven, maar dat is niet zo. Alleen met een testament of adoptie kan dit geregeld worden.
Conclusie: Zekerheid creëren met een goed plan
Een erfenis in een samengesteld gezin brengt onvermijdelijk extra uitdagingen met zich mee. Biologische kinderen, stiefkinderen en partners hebben allemaal hun eigen rechten en verwachtingen. Zonder duidelijke afspraken leidt dit vaak tot conflicten.
De sleutel tot gemoedsrust? Een goed testament, heldere communicatie en tijdige successieplanning. Zo kunnen zowel de nieuwe partner als de kinderen uit eerdere relaties beschermd worden.
Wil je zeker weten dat jouw nalatenschap perfect aansluit bij jouw samengestelde gezin? Dan is Thuisnotaris de ideale oplossing. Je regelt eenvoudig online jouw testament, en dankzij het begeleidingsgesprek (€99 extra) krijg je persoonlijk advies van een notaris die gespecialiseerd is in complexe gezinssituaties.
Zo combineer je zekerheid, eenvoud en een scherpe prijs.
Veelgestelde vragen over erfenis en testament voor samengestelde gezinnen
- Heeft een stiefkind automatisch recht op erfenis?
Nee, een stiefkind moet in een testament worden opgenomen of geadopteerd worden.
- Wat gebeurt er als er geen testament is in een samengesteld gezin?
Dan geldt de wet. Biologische kinderen erven, maar stiefkinderen niet.
- Kunnen kinderen hun legitieme portie altijd opeisen?
Ja, in Nederland kunnen kinderen hun legitieme portie opeisen, ongeacht wat er in het testament staat.
- Hoe bescherm ik mijn nieuwe partner én mijn kinderen tegelijk?
Dit kan door een goed testament, een verblijvingsbeding of via een levensverzekering.
- Kan ik erfbelasting besparen in een samengesteld gezin?
Ja, via schenkingen bij leven en een slim opgesteld testament kan veel belasting worden bespaard.
- Waarom een testament via Thuisnotaris laten opstellen in een samengesteld gezin?
Omdat samengestelde gezinnen complex zijn, biedt Thuisnotaris naast een scherp tarief ook een begeleidingsgesprek aan (€99 extra). Tijdens dit gesprek bespreek je samen met een ervaren notaris jouw wensen, valkuilen en fiscale mogelijkheden. Zo krijg je een testament dat niet alleen juridisch klopt, maar ook zorgt voor rust en zekerheid binnen jouw gezin.
Meer weten over erfenissen en samengestelde gezinnen?
Lees dan ook:
