Samengesteld gezin en erfenis: Voorkom dat stiefkinderen met lege handen staan
Laatst bijgewerkt: 27-02-2026
Samenvatting: stiefkinderen erven niet
In een samengesteld gezin sluit de wet (het versterferfrecht) vaak niet aan bij uw wensen. De belangrijkste risico’s en regels:
- Stiefkinderen erven niet automatisch: Volgens de wet erven alleen uw eigen kinderen. Wilt u stiefkinderen gelijkstellen? Dan is een testament verplicht.
- Risico ‘koude kant’: Zonder specifieke clausules kan uw erfenis via uw kinderen uiteindelijk bij uw ex-partner belanden.
- Geen Doe-Het-Zelf: Vanwege de juridische complexiteit is bij Thuisnotaris een begeleidingsgesprek verplicht (€99) voor samengestelde gezinnen.
- Zekerheid: Een erfrechtspecialist neemt uw situatie persoonlijk met u door, zodat u zeker weet dat niemand wordt vergeten.
De dynamiek in een samengesteld gezin is anders dan in een traditioneel gezin. U heeft misschien kinderen uit een eerdere relatie, uw nieuwe partner heeft kinderen, of u heeft samen nog kinderen gekregen. Juridisch gezien is dit complex. Als u niets regelt, bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn, en die wet houdt geen rekening met uw persoonlijke gezinssituatie.
Bij Thuisnotaris helpen we dagelijks samengestelde gezinnen om deze complexe puzzel te leggen. Omdat de foutmarge bij “doe-het-zelf” in deze situaties te groot is, kijken wij altijd persoonlijk met u mee.
Hoe werkt de erfenis wettelijk bij een samengesteld gezin?
Als u geen testament heeft, geldt de wettelijke verdeling. Dit betekent:
- Uw echtgenoot (of geregistreerd partner) erft alle bezittingen en schulden.
- Uw eigen kinderen krijgen een geldvordering op de langstlevende partner (hun kindsdeel). Zij krijgen dit pas als de langstlevende overlijdt.
Let op: Stiefkinderen zijn volgens de wet geen erfgenamen. Zonder testament erven zij dus niets van u, ook niet als u ze mede heeft opgevoed.
In één oogopslag: Zonder testament erven stiefkinderen niets volgens de wet. Via een testament met advies kunt u hen gelijkstellen.
De 3 grootste risico’s als u niets regelt
| Risico | Gevolg zonder testament |
|---|---|
| 1. Stiefkind wordt overgeslagen | Als u overlijdt, gaat alles naar uw partner. Als uw partner daarna overlijdt, gaat alles naar zijn/haar eigen kinderen. Uw stiefkinderen vissen achter het net. |
| 2. De ‘koude kant’ profiteert | Als uw kind overlijdt na u, kan uw erfenis via uw kind bij uw ex-partner terechtkomen. Veel mensen willen dit voorkomen. |
| 3. Ruzie over wilsrechten | Eigen kinderen kunnen hun wilsrechten inroepen en spullen opeisen bij de stiefouder. Dit zet de relatie vaak onder druk. |
Is een samenlevingscontract genoeg bij een samengesteld gezin?
Wij zien in onze statistieken dat veel mensen zoeken naar “samenlevingscontract samengesteld gezin” in de veronderstelling dat hiermee alles geregeld is. Dit is een gevaarlijk misverstand.
Een samenlevingscontract regelt zaken tijdens uw leven (zoals de kostenverdeling) en bevat vaak een ‘verblijvingsbeding’. Dit beding zorgt ervoor dat de partner in het huis mag blijven wonen na overlijden. Maar let op: een samenlevingscontract regelt niet wie uw erfgenamen zijn.
Het verschil tussen contract en testament
- Samenlevingscontract: Regelt dat gemeenschappelijke bezittingen (zoals de inboedel en het huis) naar de partner gaan. Het regelt niet uw privévermogen, spaargeld op eigen rekening of de voogdij.
- Testament: Hiermee bepaalt u wie uw erfgenamen zijn. Zonder testament erven stiefkinderen sowieso niets en kunnen eigen kinderen hun legitieme portie soms direct opeisen, waardoor de langstlevende partner in de financiële problemen komt.
Conclusie: In een samengesteld gezin is een samenlevingscontract een goede basis, maar een testament is noodzakelijk om de erfenis eerlijk te verdelen over uw partner, eigen kinderen en eventuele stiefkinderen.
Stiefkinderen gelijkstellen in uw testament
Wilt u dat alle kinderen (eigen kinderen én stiefkinderen) gelijk worden behandeld? Dan moet u dit expliciet opnemen in een testament. U kunt stiefkinderen benoemen tot erfgenaam voor een gelijk deel als uw eigen kinderen.
Expert tip van notaris mr. Bart Lever:
“In samengestelde gezinnen zie ik vaak dat partners ervan uitgaan dat ‘het wel goed komt’ omdat ze getrouwd zijn. Maar het erfrecht is blind voor emotionele banden. Zonder testament erft een stiefkind dat u al 20 jaar opvoedt, wettelijk gezien geen cent. Dit moet u echt vastleggen.”
Voorbeeld testament samengesteld gezin: Het verschil
Om duidelijk te maken waarom een standaard wettelijke verdeling vaak onwenselijk is, schetsen we een voorbeeld.
De situatie:
Jan en Mieke zijn getrouwd. Jan heeft 2 kinderen uit een eerdere relatie. Mieke heeft ook 2 kinderen uit een eerdere relatie. Samen hebben ze een vermogen van € 400.000. Jan overlijdt als eerste.
| Scenario | Situatie A: Geen testament (Wettelijk) | Situatie B: Testament via Thuisnotaris |
|---|---|---|
| Bij overlijden Jan | Mieke erft alles. De 2 kinderen van Jan krijgen een geldvordering (tegoedbon) die pas opeisbaar is als Mieke overlijdt. | Jan heeft Mieke én haar kinderen (zijn stiefkinderen) tot erfgenaam benoemd. Iedereen wordt gelijk behandeld. |
| Bij overlijden Mieke (jaren later) | Mieke’s vermogen (inclusief erfenis Jan) gaat naar haar eigen 2 kinderen. | Het vermogen wordt verdeeld over alle 4 de kinderen (2 van Jan + 2 van Mieke). |
| Het gevolg | De kinderen van Jan vissen achter het net. Als Mieke het geld heeft opgemaakt, is hun vordering niets meer waard. Is er nog wel geld? Dan gaat alles naar de kinderen van Mieke. | Eerlijke verdeling. Door stiefkinderen gelijk te stellen en een ’tweetrapsmaking’ toe te passen, blijft het vermogen eerlijk verdeeld over beide takken van de familie. |
* Dit is een vereenvoudigd rekenvoorbeeld. Fiscale regels en vrijstellingen kunnen de uitkomst beïnvloeden.
Waarom begeleiding nodig heeft (verplicht adviesgesprek)
Het opstellen van een testament voor een samengesteld gezin is maatwerk. Er zijn te veel variabelen: alimentatieverplichtingen, wilsrechten van kinderen, de relatie met de ex-partner en vermogensverschillen.
Een standaard “doe-het-zelf” online vragenlijst dekt hierin vaak de lading niet, met het risico dat u juridisch iets anders regelt dan u emotioneel bedoelt.
Daarom werkt Thuisnotaris anders: Voor samengestelde gezinnen is het bij ons verplicht om een begeleidingsgesprek af te nemen.
- Wat houdt dit in? U vult eerst online uw gegevens in. Daarna heeft u een telefonisch overleg met een van onze erfrechtspecialisten.
- Kosten: Voor dit uitgebreide adviesgesprek rekenen wij een toeslag van €99.
- Waarom? Wij willen garanderen dat uw testament juridisch waterdicht is en exact aansluit bij uw complexe gezinssituatie. Dit stukje kwaliteit en uitleg is essentieel.
De ‘koude kant’ uitsluiten: Tweetrapsmaking
Een grote zorg bij samengestelde gezinnen is het scenario waarbij uw vermogen uiteindelijk bij uw ex-partner terechtkomt. Dit noemen we het ‘koude kant’-risico.
Hoe kan dit gebeuren?
Stel: U overlijdt en laat vermogen na aan uw kind. Kort daarna overlijdt uw kind (bijvoorbeeld door een ongeval). Als uw kind geen eigen testament of kinderen heeft, is de andere ouder (uw ex-partner) volgens de wet erfgenaam. Uw ex erft dan dus uw geld.
De oplossing: Tweetrapsmaking in uw testament
Om dit te voorkomen, nemen wij bij samengestelde gezinnen vaak een tweetrapsmaking (of een variant daarvan) op in het testament. U beschikt dan over uw erfenis in twee stappen:
- De eerste stap: Uw kind erft van u onder de voorwaarde dat, wat over is bij overlijden van het kind, niet naar de erfgenamen van het kind gaat.
- De tweede stap: U bepaalt nu al dat het overgebleven vermogen naar uw erfgenamen gaat (bijvoorbeeld uw andere kinderen of uw huidige partner), en niet naar de ex-partner.
Dit is juridisch complex maatwerk. Tijdens het verplichte begeleidingsgesprek bij Thuisnotaris bespreekt de specialist of een tweetrapsmaking in uw situatie wenselijk is.
Thuisnotaris: De specialist voor samengestelde gezinnen
Veel online aanbieders bieden alleen standaard testamenten aan. Voor een samengesteld gezin is standaard echter vaak niet genoeg.
Onze werkwijze voor uw situatie:
- Plan gesprek: U kiest een datum en tijd voor het telefonische begeleidingsgesprek (€99)
- Expert check (verplicht): Samen lopen we de clausules door: stiefkinderen, wilsrechten en uitsluitingen.
- Concept & ondertekening: U ontvangt een concept dat wél klopt. Daarna tekent u bij de notaris.
Heeft u een samengesteld gezin? Neem geen risico met de toekomst van uw partner en kinderen en kies voor de zekerheid van persoonlijk advies.
Laat je helpen via een begeleidingsgesprek:
Onze ervaren juristen begeleiden je telefonisch door elke stap. Je betaalt slechts €99 extra bovenop onze scherpe testament tarieven.
Vraag hier je telefonische afspraak aan.
Conclusie
Een samengesteld gezin vraagt om maatwerk. Standaardregels werken vaak averechts. Bij Thuisnotaris kiest u voor de gulden middenweg: het gemak van online voorbereiden, gecombineerd met de verplichte expertise van een specialist. Zo is alles goed geregeld.
Wilt u zeker weten dat alles goed geregeld is? Maak nu een afspraak voor een begeleidingsgesprek.
Veelgestelde vragen over erfenis en samengesteld gezin
- Kan ik een stiefkind uitsluiten van de erfenis?
Ja, en sterker nog: als u niets doet, is een stiefkind automatisch uitgesloten. Volgens de wet erven stiefkinderen namelijk niet van hun stiefouder. Wilt u juist voorkomen dat uw vermogen via uw partner uiteindelijk toch bij een stiefkind terechtkomt (en niet bij uw eigen kinderen)? Dan moet u een testament met een tweetrapsmaking opstellen.
- Wat als mijn partner met kinderen intrekt in mijn koopwoning?
Als u gaat samenwonen in een samengesteld gezin, is alleen inschrijving bij de gemeente niet genoeg. Zonder testament of samenlevingscontract hebben uw partner en diens kinderen geen enkel recht op de woning bij uw overlijden. Uw eigen familie (of kinderen) kunnen hen dan uit de woning zetten. Met een verblijvingsbeding in een samenlevingscontract of een vruchtgebruik-clausule in een testament beschermt u de woonzekerheid van uw nieuwe gezin.
- Kan ik mijn testament volledig zelf online regelen?
Nee, niet als u een samengesteld gezin heeft. De risico’s op fouten zijn te groot. Daarom is een begeleidingsgesprek met onze specialist (€99) altijd verplicht. Zo weten we zeker dat uw wensen juridisch juist vertaald worden.
- Hebben stiefkinderen recht op een kindsdeel?
Nee, volgens de wet hebben stiefkinderen geen recht op een kindsdeel (legitieme portie). Zij erven alleen als u hen expliciet tot erfgenaam benoemt in uw testament. Dit bespreken we tijdens het begeleidingsgesprek.
- Hoeveel erfbelasting betalen stiefkinderen?
Als u stiefkinderen in uw testament opneemt, worden zij voor de erfbelasting vaak gelijkgesteld aan eigen kinderen. Zij betalen dan hetzelfde tarief (10-20%) en hebben dezelfde vrijstelling, mits u gehuwd bent of geregistreerd partner.
- Wat kost een testament voor een samengesteld gezin?
Bij Thuisnotaris regelt u een testament vanaf het basistarief (€599 voor 2 testamenten) + €99 voor het verplichte begeleidingsgesprek. Hiermee bent u vaak nog steeds honderden euro’s goedkoper uit dan bij een traditioneel kantoor, maar mét de zekerheid van specialistisch advies.
- Wat zijn wilsrechten in een samengesteld gezin?
Wilsrechten zijn wettelijke rechten van kinderen om goederen uit de nalatenschap op te eisen als de langstlevende ouder hertrouwt. Dit kan voor conflicten zorgen. In uw testament kunnen we deze wilsrechten beperken of uitsluiten om de langstlevende partner te beschermen.
