Schenkingsovereenkomst: voorbeeld, regels en vrijstellingen 2026

Een schenkingsovereenkomst legt vast wat u schenkt, aan wie en onder welke voorwaarden. Schenken aan een kind is in 2026 vrij tot € 6.908 per jaar.

Geld of een waardevol voorwerp wegschenken voelt eenvoudig: u maakt het over en klaar. Tot er jaren later discussie ontstaat. Was het een schenking of een lening? Hoort het bedrag bij de verdeling van de erfenis? En wat vindt de Belastingdienst ervan? Een schenkingsovereenkomst voorkomt die discussie, omdat hij op papier zet wat u bedoelde op het moment dat u het bedoelde.

Schenken en nalaten zijn bovendien twee kanten van dezelfde keuze. Wat u tijdens uw leven weggeeft, hoeft later niet meer verdeeld te worden; voor alles wat overblijft, bepaalt u de verdeling door online uw testament op te stellen. Hieronder leest u wanneer een onderhandse overeenkomst volstaat, wanneer de wet een notaris eist, en wat u met een schenking juist niet kunt bereiken.

Wat is een schenkingsovereenkomst?

Een schenkingsovereenkomst is de schriftelijke vastlegging van een schenking. De wet omschrijft een schenking als “de overeenkomst om niet, die ertoe strekt dat de ene partij, de schenker, ten koste van eigen vermogen de andere partij, de begiftigde, verrijkt” (art. 7:175 lid 1 BW). Een schenking is dus altijd een overeenkomst: er is iemand die geeft en iemand die aanneemt.

De wet eist voor een gewone schenking geen enkele vorm. Een mondelinge afspraak is rechtsgeldig, en een bankoverschrijving met de omschrijving “schenking” ook. Het probleem is niet de geldigheid maar het bewijs: drie jaar later weet niemand meer precies wat er is afgesproken. Daarom legt u het vast.

Schenkingsovereenkomst, schenkingsakte of schenkingsverklaring?

Die drie woorden worden door elkaar gebruikt en betekenen in de praktijk hetzelfde: een document waarin de schenking staat beschreven. Het enige verschil dat juridisch telt, is of het stuk onderhands is (door uzelf opgesteld en ondertekend) of notarieel (opgemaakt door een notaris). Voor de meeste schenkingen mag u zelf kiezen. Voor twee situaties niet — die leest u in de volgende sectie.

Wanneer is een notariële akte verplicht bij schenken?

Een notariële akte is verplicht als de schenking pas na uw overlijden wordt uitgevoerd. In alle andere gevallen mag u de overeenkomst zelf opstellen. Dat is de hoofdregel, en hij staat letterlijk in de wet.

Gewone schenking die u meteen uitvoert: vormvrij

Maakt u vandaag € 5.000 over aan uw dochter, dan is dat een voltooide schenking. U mag dat onderhands vastleggen, met een document dat u allebei ondertekent. Er komt geen notaris aan te pas. Wilt u er voorwaarden aan verbinden — bijvoorbeeld dat het bedrag naar de studie gaat, of een uitsluitingsclausule zodat de schenking buiten een eventuele boedelmenging van uw kind blijft — dan zet u die in dezelfde overeenkomst.

Schenking op papier: altijd een notariële akte

Bij een schenking op papier erkent u een schuld aan uw kind die pas bij uw overlijden wordt afgelost. U schenkt dus op papier, zonder dat er nu geld overgaat. Daarvoor is een notariële akte wettelijk verplicht. Art. 7:177 lid 1 BW: een schenking die pas na het overlijden van de schenker wordt uitgevoerd, “vervalt zij met het overlijden van de schenker, tenzij de schenking door de schenker persoonlijk is aangegaan en van de schenking een notariële akte is opgemaakt”.

Zonder akte is er dus na uw overlijden simpelweg niets. Let ook op de tweede eis die het instrument draagt: u moet uw kind elk jaar daadwerkelijk 6% rente over het geschonken bedrag betalen. Doet u dat niet, dan telt het geschonken vermogen bij uw overlijden alsnog volledig mee in de nalatenschap (art. 10 lid 3 Successiewet, met het percentage van 6 uit art. 10 Uitvoeringsbesluit Successiewet 1956).

Periodieke gift aan een goed doel: onderhands mag wél

Schenkt u minimaal vijf jaar lang een vast bedrag aan een ANBI of een vereniging, dan is die gift volledig aftrekbaar van uw inkomstenbelasting. Daarvoor hoeft u sinds 2014 niet meer naar de notaris: art. 6.38 lid 1 Wet IB 2001 laat een “notariële of onderhandse akte van schenking” toe. De meeste goede doelen hebben zelf een standaardformulier.

Eenmalig verhoogde vrijstelling voor een dure studie

Gebruikt uw kind de eenmalig verhoogde vrijstelling van € 69.009 voor een dure studie, dan gelden daarvoor aanvullende voorwaarden uit de Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting, waaronder een notariële akte waarin staat waarvoor het bedrag is bestemd. Voor de gewone eenmalig verhoogde vrijstelling van € 33.129 is dat niet nodig; een beroep in de aangifte volstaat.

Wat zet u in een schenkingsovereenkomst?

Een bruikbare schenkingsovereenkomst past op één A4 en bevat zes onderdelen. Alles wat later tot discussie kan leiden, hoort erin; alles wat u niet afspreekt, hoeft er niet in.

1. De partijen — volledige namen, geboortedata en adressen van schenker en ontvanger.
2. Het bedrag of het voorwerp — in cijfers én in woorden, of bij een voorwerp een omschrijving waarmee het aantoonbaar te identificeren is.
3. De datum van de schenking — dit is het jaar waarin de vrijstelling wordt gebruikt, dus het telt fiscaal.
4. Voorwaarden — bijvoorbeeld een bestedingsdoel, of de uitsluitingsclausule.
5. Verrekening met de erfenis — legt u vast of de schenking later wel of niet met het erfdeel wordt verrekend, dan voorkomt u de meest voorkomende ruzie tussen kinderen.
6. Handtekeningen en plaats — in tweevoud, zodat beide partijen een getekend exemplaar hebben.

Voorbeeld schenkingsovereenkomst

Hieronder staat een eenvoudig model voor een onderhandse schenkingsovereenkomst. Het is geschikt voor een gewone schenking die u direct uitvoert. Gebruik het niet voor een schenking op papier: daarvoor is een notariële akte verplicht.

Kies per artikel één van de varianten en haal de andere weg. Twijfelt u over de uitsluitingsclausule of over de verrekening met het erfdeel, leg het model dan voor aan een notaris voordat u tekent — dat zijn de twee bepalingen met de grootste gevolgen.

“De meeste conflicten die ik zie, gaan niet over het bedrag maar over de bedoeling. Een broer die denkt dat het een voorschot op de erfenis was, een zus die zeker weet van niet. Twee regels op papier, getekend op de dag zelf, hadden dat voorkomen. Zet er dus altijd bij of de schenking later met het erfdeel wordt verrekend.”

Notaris mr. Bart Lever
Partner van Thuisnotaris

Wat u met een schenking niet kunt bereiken

Op twee punten wordt schenken vaak als oplossing genoemd terwijl het dat niet is. Allebei kunnen ze u geld kosten in plaats van besparen.

Schenken beschermt uw vermogen niet tegen schuldeisers

Vermogen wegschenken om het buiten bereik van schuldeisers te houden, is precies de handeling die de wet aantastbaar maakt. Art. 3:45 lid 1 BW: als een schuldenaar bij een onverplichte rechtshandeling “wist of behoorde te weten dat daarvan benadeling van een of meer schuldeisers in hun verhaalsmogelijkheden het gevolg zou zijn, is de rechtshandeling vernietigbaar”. Een benadeelde schuldeiser kan de schenking dus laten terugdraaien.

Bij een schenking gaat dat bovendien makkelijker dan bij een verkoop. Voor een rechtshandeling “anders dan om niet” moet ook de tegenpartij hebben geweten van de benadeling (art. 3:45 lid 2 BW); bij een schenking geldt die eis niet, dus telt alleen wat de schenker wist of behoorde te weten. En is de schenking gedaan binnen één jaar voor het inroepen van de vernietiging, dan wórdt die wetenschap in de daar genoemde gevallen vermoed — onder meer bij schenkingen aan een echtgenoot, pleegkind of bloed- of aanverwant tot in de derde graad (art. 3:46 lid 1 BW). De ontvanger moet dan maar bewijzen dat er niets aan de hand was.

Schenken om een toeslag of uitkering te krijgen, werkt niet

Uw vermogen verlagen om in aanmerking te komen voor bijstand of een toeslag, levert geen voordeel op maar een risico op terugvordering. Bij de bijstand kan het college de uitkering verlagen wanneer iemand “tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor de voorziening in het bestaan” (art. 18 lid 2 Participatiewet). Vermogen wegschenken vlak voor of tijdens een bijstandsaanvraag valt daaronder.

Bij toeslagen werkt het anders, maar niet gunstiger. De vermogenstoets kijkt naar uw vermogen aan het begin van het berekeningsjaar: boven € 38.479 (2026, zonder toeslagpartner) vervalt de aanspraak (art. 7 lid 3 Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen). Een schenking in de loop van het jaar verandert die peildatum niet met terugwerkende kracht. Schenken kan prima passen in uw planning — maar dan om de erfbelasting te verlagen, niet om een uitkering of toeslag binnen te halen.

Vrijstellingen schenkbelasting 2026

Schenkt u binnen de vrijstelling, dan betaalt niemand schenkbelasting en hoeft er in de meeste gevallen geen aangifte te worden gedaan. De bedragen staan in art. 33 Successiewet 1956 en worden jaarlijks geïndexeerd.

Let op twee dingen. Partners tellen voor de schenkbelasting als één schenker, dus vader en moeder samen schenken hun kind éénmaal € 6.908 en niet tweemaal. En een kleinkind valt onder “alle andere ontvangers”, dus onder de € 2.769. Meer rekenvoorbeelden staan op onze pagina over belastingvrij schenken aan kinderen.

Is schenken gunstiger dan nalaten?

Schenken is fiscaal vaak gunstiger, omdat u elk jaar opnieuw een vrijstelling gebruikt en uw nalatenschap daarmee verkleint. Over een erfenis gebruikt u de vrijstelling maar één keer. Wie vijftien jaar lang € 6.908 aan een kind schenkt, haalt ruim € 100.000 belastingvrij uit het vermogen.

Daar staan twee nadelen tegenover die zwaarder wegen naarmate u ouder wordt. U heeft het geld zelf niet meer, en dat is onomkeerbaar; zorgkosten en een langer leven dan verwacht zijn de twee redenen waarom mensen daar spijt van krijgen. En schenkt u aan het ene kind meer dan aan het andere, dan ligt er na uw overlijden een rekening die uw kinderen onderling moeten vereffenen. Over de fiscale kant leest u meer bij schenkbelasting; over de erfbelastingkant bij hoe erfbelasting werkt.

Veelgestelde vragen over de schenkingsovereenkomst

Kort samengevat

Een schenkingsovereenkomst kost u een half uur en voorkomt jaren later een discussie die niemand meer kan beslechten. Voor een gewone schenking die u meteen uitvoert, mag u het model hierboven gebruiken en zelf ondertekenen. Komt het geld pas vrij na uw overlijden, dan eist de wet een notariële akte — zonder akte vervalt de schenking. En schenken is geen manier om vermogen buiten bereik van schuldeisers te brengen of een toeslag binnen te halen: beide routes lopen vast in de wet.