Hoe regel je je digitale erfenis?

De telefoon van je moeder ligt op tafel. Daarop staan de foto's van vijftig jaar, de mail van de bank en de app waarmee ze haar zorgverzekering regelde. Niemand weet de pincode. Dat is het moment waarop een digitale erfenis van een abstract begrip verandert in een heel concreet probleem — en het overkomt inmiddels bijna elk gezin.

Kort antwoord: je regelt je digitale erfenis door eerst vast te leggen wát je hebt, en daarna wíe daar bevoegd over mag beslissen. Het eerste doe je zelf met een checklist en vier gratis instellingen. Het tweede leg je vast bij de notaris, vanaf €445 in 2026. De meeste artikelen over dit onderwerp behandelen alleen het eerste deel — en dat is precies waar je nabestaanden straks op vastlopen.

Wat is een digitale erfenis precies?

Een digitale erfenis (ook wel digitale nalatenschap genoemd) is alles wat je online en op je apparaten achterlaat: accounts, bestanden, tegoeden, abonnementen en de toegang tot die zaken. De gemiddelde Nederlander heeft meer dan vijftig actieve online accounts. Die vallen uiteen in vijf categorieën, en ze lopen elk op een andere manier mis.

Hoe groot is jouw digitale erfenis eigenlijk?

Groter dan je denkt, en je kunt het in vijf minuten testen. Kijk in je wachtwoordmanager of in de opgeslagen wachtwoorden van je browser hoeveel accounts daar staan. Tel daar de diensten bij op waarvoor je nooit een wachtwoord hebt aangemaakt omdat je met Google of Apple inlogt. Bij de meeste mensen komt dat totaal ruim boven de vijftig uit.

De categorie apparaten is de lastigste, en tegelijk de belangrijkste. Zonder toegang tot je telefoon werkt de tweestapsverificatie niet, en zonder tweestapsverificatie komt je nabestaande bij vrijwel geen enkel ander account meer binnen. Eén onbekende pincode blokkeert daarmee de hele rest.

Wat gebeurt er met je accounts als je niets regelt?

Dan gebeurt er per platform iets heel anders — en zelden wat je zou willen. Er is geen wet die de aanbieders verplicht je wensen te volgen, dus geldt hun eigen beleid.

• Google — doet niets, tenzij je vooraf Inactief-accountbeheer hebt ingesteld. Zonder die instelling moeten nabestaanden een aanvraagprocedure doorlopen met een onzekere uitkomst.
• Apple — geeft alleen toegang aan een vooraf aangewezen Erfeniscontact. Zonder dat contact is de iCloud van een overledene in de praktijk gesloten.
• Microsoft — kent geen vooraf in te stellen erfenisregeling. Volgens Veilig Internetten wordt een account na langdurige inactiviteit verwijderd, met alles wat erin staat.
• Facebook en Instagram — zetten niets automatisch stil. Een profiel blijft online staan en blijft verjaardagsherinneringen sturen totdat iemand het meldt. Je kunt vooraf kiezen tussen een herdenkingsstatus en verwijdering.
• LinkedIn — verwijdert een profiel alleen op verzoek van een nabestaande, met een overlijdensakte. Vooraf instellen kan niet.
• Streaming en webshops — Netflix, Spotify, Amazon en Bol.com hebben geen enkele erfenisregeling. Die abonnementen lopen door tot iemand ze opzegt.

Het gevolg is dat de kans dat je foto's bewaard blijven vooral afhangt van welke knop je vier jaar eerder wel of niet hebt aangezet. Dat is een ongemakkelijke gedachte, maar het is ook goed nieuws: die knoppen zijn er, en ze kosten niets.

Kan je bitcoin of crypto geërfd worden?

Juridisch wel, praktisch alleen als iemand de seedphrase of private key kan vinden. Crypto in een eigen wallet valt gewoon in je nalatenschap en gaat over naar je erfgenamen — maar er bestaat geen enkele partij die de toegang kan herstellen. Geen bank, geen platform, geen notaris en geen rechter. Zonder die twaalf of vierentwintig woorden is het bedrag onbereikbaar, hoe groot het ook is.

Dat maakt crypto de scherpste uitzondering in dit hele onderwerp. Bij een bankrekening kan een erfgenaam altijd nog met een verklaring van erfrecht aankloppen; bij een hardware wallet is er niemand om aan te kloppen. Bewaar je seedphrase daarom fysiek, op een plek die je nabestaanden kennen, en leg apart vast welke wallets en exchanges je gebruikt — zonder in dat document de sleutel zelf op te nemen. Staat je crypto op een exchange, dan geldt de nabestaandenprocedure van die exchange, en die verschilt sterk per aanbieder.

"Ik zie het regelmatig in de praktijk: erfgenamen die ontdekken dat iemand duizenden euro's aan crypto bezat, maar geen idee hebben hoe ze erbij kunnen komen. Bij een bankrekening kunnen we altijd iets regelen. Bij een wallet zonder sleutel is er juridisch niets te doen — dan is het geld er wel, en toch niet."

Notaris mr. Bart Lever Partner van Thuisnotaris

Mogen erfgenamen zomaar inloggen op jouw accounts?

Praktisch bijna altijd wel, formeel bijna nooit. Vrijwel alle platforms verbieden in hun voorwaarden dat je je inloggegevens deelt, en die voorwaarden gelden ook na je overlijden. Een nabestaande die met jouw wachtwoord inlogt, handelt dus in strijd met de overeenkomst tussen jou en dat platform — ook als jij dat zelf zo bedoeld had.

Tegelijk regelt het Nederlandse erfrecht iets anders. Volgens Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek volgen erfgenamen de overledene onder algemene titel op: zij nemen zijn vermogen, rechten en verplichtingen over. Je bestanden en tegoeden gaan dus wel over naar je erfgenamen. Het recht om ín te loggen gaat niet mee, omdat dat een persoonlijk gebruiksrecht is dat aan het account hangt en geen eigendom.

Daar komt de privacywetgeving bovenop. Platforms beroepen zich op de AVG om toegang te weigeren: in een mailbox staan niet alleen gegevens van de overledene, maar ook die van iedereen die hem ooit heeft gemaild. Die derden hebben nooit toestemming gegeven om hun berichten met een erfgenaam te delen. Dat is geen uitvlucht van Big Tech maar een reëel juridisch probleem, en het is precies de reden dat voorbereiding de enige echte oplossing is.

Je digitale erfenis regelen in 6 stappen

Reken op ongeveer twee uur voor de eerste vijf stappen. Dat is eenmalig werk; daarna is het bijhouden.

1. Maak een digitale inventaris — noteer per account de dienst, het e-mailadres waarmee je inlogt en wat er na je overlijden mee moet gebeuren. Bewaren, doorgeven of verwijderen.

2. Gebruik een wachtwoordmanager — zet al je inloggegevens op één plek, bijvoorbeeld in Bitwarden, 1Password of de Apple Sleutelhanger. Leg daarna alleen het hoofdwachtwoord vast op papier, in een kluisje of bij een vertrouwenspersoon. Eén sleutel is beter te beschermen dan zestig losse.
3. Stel legacy contacts in bij de grote platforms — dit is het onderdeel dat later niet meer in te halen valt. Zie de tabel hieronder voor de exacte route per platform.
4. Kies per socialmedia-account: herdenken of verwijderen — bij Facebook en Instagram stel je een herdenkingsstatus in, of je geeft aan dat je account verwijderd moet worden. Doe die keuze zelf, dan hoeven je nabestaanden er niet over te twijfelen.
5. Leg je wensen vast in een apart schriftelijk document — welke accounts bewaard moeten blijven, welke foto's belangrijk zijn, wie welke berichten mag lezen. Dit document staat los van je testament, zodat je het kunt bijwerken zonder naar de notaris te gaan.
6. Leg de bevoegdheid notarieel vast — bepaal wie namens je mag handelen als je dat zelf niet meer kunt, en wie na je overlijden over je digitale bezittingen beslist. Dat is de stap die de eerste vijf pas afdwingbaar maakt.

Wat leg je vast bij de notaris, en wat niet?

Bij de notaris leg je de bevoegdheid vast, niet de wachtwoorden. Een notaris bewaart geen inloggegevens — die veranderen te vaak en horen niet in een akte. Wat wél in een akte hoort, is wie er namens jou mag handelen en vanaf welk moment. De vijf documenten hieronder doen elk iets anders, en dat verschil is de reden dat mensen op dit onderwerp vastlopen.

Waarom stopt een volmacht op het moment van overlijden?

Omdat een volmacht een opdracht ís van een levend persoon. Zodra de volmachtgever overlijdt, vervalt de bevoegdheid van de gevolmachtigde — ook als de akte netjes bij de notaris is opgemaakt. Dat verrast veel mensen die net een notariële volmacht hebben geregeld en denken daarmee alles gedekt te hebben.

Na overlijden gaat de bevoegdheid over naar de erfgenamen, of naar de executeur die je in je testament hebt benoemd. Voor de periode dáárvoor heb je een levenstestament nodig. Voor de meeste mensen is dat het document dat op dit onderwerp het meeste doet, omdat het scenario waarin je zelf niet meer kunt beslissen vaker voorkomt dan je denkt.

Kun je een digitale executeur benoemen?

Ja, en in de praktijk is dat vaak de handigste oplossing. Je benoemt in je testament een executeur en geeft die persoon expliciet de opdracht om je online accounts, bestanden en abonnementen af te wikkelen volgens jouw wensen. Die wensen zelf leg je vast in een aparte, vormvrije bijlage — bijvoorbeeld het Excel-bestand uit stap 1.

Zo houd je het beste van twee kanten: de bevoegdheid staat in de akte en verandert nooit, terwijl de lijst met accounts en wachtwoorden buiten de akte staat en dus vrij bij te werken is. Wil je ook regelen wie er tijdens je leven bij mag, dan combineer je dit met een levenstestament opstellen.

Wat kost het regelen van je digitale erfenis?

Het praktische deel kost je niets: de checklist, het Erfeniscontact en Inactief-accountbeheer zijn gratis. Het notariële deel kost bij Thuisnotaris €445 voor één testament of levenstestament, €599 als je het samen met je partner regelt, en €1.099 voor het complete pakket van twee testamenten plus twee levenstestamenten — dat is €275 per akte. Bij een gemiddelde notaris kost één testament ongeveer €639 en één levenstestament ongeveer €649, dus je bespaart per akte rond de €200. Meer daarover lees je in de column over wat een levenstestament kost. Alle tarieven zijn all-in, inclusief het persoonlijke controlegesprek en de inschrijving in het Centraal Testamentenregister of het Centraal Levenstestamentenregister.

Wat moeten je nabestaanden straks doen?

Het eerste wat ze moeten dóen is iets níet doen: het telefoonabonnement niet opzeggen. De sms-codes voor de tweestapsverificatie van bijna alle andere accounts lopen via dat nummer. Wie het abonnement in de eerste week beëindigt, sluit daarmee de deur naar de bank, de verzekeraar en de mailbox — en dat is nauwelijks terug te draaien.

Daarna volgt de formele kant. Voor het deblokkeren van een bankrekening vraagt de bank meestal een verklaring van erfrecht, en bij een eigen woning is die altijd nodig omdat het Kadaster er niet zonder kan. Hoe lang die afwikkeling in totaal mag duren, staat beschreven in ons artikel over de wettelijke termijn voor het afhandelen van een erfenis. Loopt er meer dan alleen een bankrekening, dan helpt onze pagina over de afwikkeling van de nalatenschap verder.

"Wat ik nabestaanden het vaakst hoor zeggen is: we wisten niet eens wát er allemaal was. Niet de wachtwoorden zijn het grootste probleem, maar het ontbreken van een overzicht. Een half uur samen aan tafel met een checklist scheelt hen later maanden zoekwerk."

Notaris mr. Bart Lever Partner van Thuisnotaris

Veelgestelde vragen over digitale erfenis

Tot slot

Je digitale erfenis regelen valt uiteen in twee dingen, en de meeste mensen doen er maar één. Het overzicht maken kost je een middag en niets meer dan dat — begin bij stap 1 en gebruik daarvoor een checklist die de indeling al voor je heeft gedaan. Het vastleggen van de bevoegdheid is de stap die eroverheen gaat: zonder akte staat je nabestaande met een compleet wachtwoordoverzicht alsnog met lege handen bij de bank.

Kun je vandaag maar één ding doen, zet dan het Erfeniscontact of Inactief-accountbeheer aan. Dat kost vijf minuten en is precies het onderdeel dat later niet meer in te halen valt. Heb je crypto, doe dan eerst die seedphrase — daar is geen enkele reparatie mogelijk.